📖 Bài 22: Cơ thể sinh vật - lớp 6

Mở đầu bài học, các em có thể thấy sự khác biệt về kích thước của các sinh vật quanh ta, từ một con ếch dễ dàng nhìn thấy bằng mắt thường đến một con trùng amip (trùng biến hình) phải dùng kính hiển vi mới thấy được. Vậy điều gì tạo nên sự khác biệt này?

I. Cơ thể là gì?

Cơ thể chỉ một cá thể sinh vật có khả năng thực hiện các quá trình sống cơ bản.

Dù là con vật to lớn hay vi sinh vật nhỏ bé, để được coi là một cơ thể sống, chúng đều phải thực hiện được các quá trình sau:

1. Cảm ứng và vận động: Cảm nhận và phản ứng với sự thay đổi của môi trường.
2. Dinh dưỡng: Lấy thức ăn, nước.
3. Hô hấp: Lấy oxygen và thải carbon dioxide.
4. Bài tiết: Loại bỏ các chất thải.
5. Sinh trưởng: Lớn lên về kích thước.
6. Sinh sản: Tạo ra con non.

[Ở giữa là một chú voi đang bước đi. Xung quanh chú voi có 6 biểu tượng tương ứng với 6 quá trình sống cơ bản: Dinh dưỡng, Hô hấp, Bài tiết, Cảm ứng, Sinh trưởng và Sinh sản. Hình ảnh này giúp học sinh nắm trọn vẹn khái niệm "cơ thể".]

II. Cơ thể đơn bào và cơ thể đa bào

Dựa vào số lượng tế bào cấu tạo nên, thế giới sinh vật được chia làm hai nhóm chính:

1. Cơ thể đơn bào

• Cơ thể chỉ được cấu tạo từ một tế bào.
• Tuy chỉ có một tế bào, nhưng tế bào đó sẽ thực hiện tất cả các quá trình sống cơ bản của một cơ thể.
• Ví dụ: Vi khuẩn, nấm men, nguyên sinh động vật (như trùng biến hình).

2. Cơ thể đa bào

• Cơ thể được cấu tạo từ nhiều tế bào.
• Các tế bào không hoạt động độc lập mà phối hợp với nhau để thực hiện các quá trình sống của cơ thể.
• Ví dụ: Thực vật, động vật, con người....

[Hình minh hoạ so sánh Cơ thể đơn bào và đa bào (Dựa theo Hình 22.3). Một bên là hình ảnh vi khuẩn và nấm men (chỉ có 1 tế bào). Một bên là hình ảnh con người hoặc cây xanh (được cấu tạo từ vô số tế bào). Hình ảnh này giúp nhận biết sự khác biệt ngay lập tức.]

Góc Khám Phá: Vì sao con voi không phải là một tế bào khổng lồ? Các em có biết, cơ thể to lớn như con voi không thể chỉ có một tế bào vì tỉ lệ giữa diện tích bề mặt và thể tích của nó sẽ không đủ để đáp ứng việc trao đổi chất dinh dưỡng và chất thải. Nhờ có hàng tỉ tế bào chuyên hoá mà các quá trình sống của cơ thể đa bào mới diễn ra nhanh chóng và hiệu quả.

TỔNG KẾT BÀI HỌC

1. Cơ thể là cấp tổ chức có khả năng thực hiện các quá trình sống cơ bản.
2. Cơ thể đơn bào được cấu tạo từ một tế bào.
3. Cơ thể đa bào được cấu tạo từ nhiều tế bào.

Phiên bản rút gọn này đã tập trung hoàn toàn vào trọng tâm kiến thức và bỏ đi các hình ảnh trang trí rườm rà. Các em hãy ghi chép lại và chuẩn bị làm bài tập trắc nghiệm nhé!