📖 Bài 7: Đo thời gian - lớp 6

Trước khi đi vào bài học, các em hãy cùng nhìn lên màn hình ảo. Thầy/cô có hình ảnh của 3 dụng cụ đo thời gian từ xa xưa đến hiện đại: Đồng hồ mặt trời, Đồng hồ cát và Đồng hồ điện tử. Các em có nhận ra ưu điểm và hạn chế của chúng không? Ví dụ nhé: Đồng hồ mặt trời chỉ dùng được khi có nắng rọi vào; đồng hồ cát thì phải lật ngược lại khi cát chảy hết; còn đồng hồ điện tử thì rất chính xác và tiện lợi đúng không nào? Vậy trong khoa học, chúng ta đo thời gian như thế nào cho chuẩn xác, cùng bắt đầu bài học nhé!

[Hình minh hoạ đặt trên một chiếc bàn gỗ cũ kĩ gồm 3 vật dụng: một chiếc đồng hồ mặt trời bằng đá (có bóng nắng chiếu xuống), một chiếc đồng hồ cát bằng thuỷ tinh với cát vàng đang chảy, và một chiếc đồng hồ điện tử hiện đại hiển thị số 12:00. Khung cảnh ánh sáng hắt từ cửa sổ vào. Có mũi tên chú thích tên 3 loại đồng hồ.]

I. Đơn vị thời gian

Cũng giống như đo chiều dài hay đo khối lượng, chúng ta cần có đơn vị chuẩn để đo thời gian. Trong Hệ đơn vị đo lường hợp pháp của nước ta, đơn vị cơ bản đo thời gian là giây, kí hiệu là s (viết tắt của từ second trong tiếng Anh).

Bên cạnh đơn vị giây, trong thực tế đời sống, chúng ta còn sử dụng rất nhiều đơn vị đo thời gian lớn hơn để thuận tiện cho việc tính toán như: phút (min), giờ (h), ngày, tháng, năm, thế kỉ,....

Mở rộng (Em có biết?): Khoa học đã đo đạc được những khoảng thời gian cực kỳ thú vị trong cơ thể chúng ta và trong tự nhiên đấy các em ạ:

• Thời gian giữa hai nhịp tim liên tiếp của người bình thường chỉ khoảng 0,8 giây.
• Thời gian của một cái chớp mắt siêu nhanh chỉ khoảng 0,1 giây.
• Thời gian của một tia chớp chói loà trên bầu trời khoảng 0,32 giây.
• Ngày xưa, ông bà ta hay dùng đơn vị "canh" để tính thời gian ban đêm. Các em nhớ nhé: 1 canh (đơn vị đo thời gian cổ ở Việt Nam) = 2 giờ đồng hồ hiện tại đấy!

[Hình minh hoạ các mốc thời gian thú vị. Gồm 3 hình ảnh nhỏ: 1 trái tim màu đỏ đang đập (chú thích: 0,8 giây), 1 con mắt đang chớp (chú thích: 0,1 giây), và 1 tia sét màu vàng đánh từ đám mây xuống (chú thích: 0,32 giây)]

II. Dụng cụ đo thời gian

Để đo thời gian một cách chính xác, dụng cụ mà chúng ta sử dụng chính là Đồng hồ.

Tùy theo mục đích sử dụng (để xem giờ hàng ngày, để trang trí, hay để bấm giờ thi chạy), người ta đã chế tạo ra rất nhiều loại đồng hồ khác nhau. Các em quan sát trên bảng ảo (Hình 7.1), chúng ta có:

• Đồng hồ quả lắc: Thường treo ở phòng khách, có quả nặng lắc qua lắc lại.
• Đồng hồ đeo tay: Rất quen thuộc với chúng ta, có kim hoặc hiện số.
• Đồng hồ để bàn/điện tử: Có chuông báo thức giúp chúng ta dậy đúng giờ.
• Đồng hồ bấm giây: Thường được các thầy cô giáo dục thể chất cầm trên tay khi các em thi chạy.

[Bảng đồ hoạ thiết kế phẳng minh hoạ 4 loại đồng hồ: 1 chiếc đồng hồ quả lắc bằng gỗ cổ kính đứng trên sàn, 1 chiếc đồng hồ đeo tay dây da kim loại, 1 chiếc đồng hồ báo thức để bàn tròn có hai quả chuông nhỏ trên đầu, và 1 chiếc đồng hồ bấm giây thể thao cầm tay. Có chú thích rõ tên từng loại.]

III. Cách đo thời gian trong thực tế

Để thực hiện phép đo thời gian chính xác, đặc biệt là trong các thí nghiệm khoa học hay các sự kiện thể thao, các em cần lưu ý những điều sau:

1. Ước lượng thời gian trước khi đo Giống như phép đo chiều dài và khối lượng, việc ước lượng thời gian của một sự kiện sắp diễn ra rất quan trọng để chúng ta chọn loại đồng hồ đo cho phù hợp. Ví dụ: Để đo thời gian em đi bộ một vòng quanh lớp học, em có thể nhẩm đếm thầm (1 giây, 2 giây...) để ước lượng, sau đó dùng đồng hồ đeo tay hoặc đồng hồ bấm giây để đo lại xem mình ước lượng có chuẩn không nhé.

2. Sử dụng đồng hồ bấm giây Trong các thí nghiệm phòng thực hành hoặc thi đấu thể thao, người ta thường phải sử dụng đồng hồ bấm giây vì nó có thể đo được những khoảng thời gian rất nhỏ và độ chính xác rất cao.

(Các em hãy tương tác với chiếc đồng hồ bấm giây ảo trên Gogoedu nhé. Nó có 3 thao tác cơ bản sau):

• Bước 1: Nhấn nút Reset (thiết lập) để đưa đồng hồ bấm giây về số 0 trước khi bắt đầu đo.
• Bước 2: Nhấn nút Start (bắt đầu) để đồng hồ bắt đầu tính thời gian ngay khi sự kiện diễn ra.
• Bước 3: Nhấn nút Stop (dừng) ngay tại đúng thời điểm kết thúc sự kiện. Sau đó các em đọc và ghi lại kết quả.

[Minh hoạ cận cảnh một bàn tay đang cầm chiếc đồng hồ bấm giây điện tử màu đen. Màn hình đồng hồ đang hiển thị số 00:00:00. Có 3 mũi tên chỉ vào 3 nút bấm trên đồng hồ, chú thích rõ ràng bằng chữ: Nút Start (Bắt đầu), Nút Stop (Dừng), và Nút Reset (Thiết lập lại số 0)]

TỔNG KẾT BÀI HỌC (Em đã học)

Để khép lại bài học, các em hãy mở vở và ghi lại 2 điểm cốt lõi nhất của bài hôm nay:

1. Trong Hệ đơn vị đo lường hợp pháp của nước ta, đơn vị cơ bản đo thời gian là giây, kí hiệu là s.
2. Đồng hồ là dụng cụ chuyên dụng dùng để đo thời gian.

Bài học của chúng ta hôm nay đến đây là kết thúc. Các em hãy nghỉ ngơi một chút rồi vào mục bài tập của Gogoedu để hoàn thành phần trắc nghiệm riêng của Bài 7 nhé.