📖 Bài 24: Thực hành: Quan sát và mô tả cơ thể đơn bào, cơ thể đa bào - lớp 6

Ở các bài học trước, chúng ta đã học lí thuyết về cơ thể đơn bào bé xíu và cơ thể đa bào khổng lồ. Hôm nay, chúng ta sẽ tự tay "làm ảo thuật" để tận mắt chứng kiến chúng qua Bài 24: Thực hành: Quan sát và mô tả cơ thể đơn bào, cơ thể đa bào. Các em đã sẵn sàng mặc áo blouse trắng và bước vào phòng thí nghiệm chưa nào?

[Hình minh hoạ không gian phòng thí nghiệm ảo Gogoedu. Một bên là chiếc kính hiển vi đang chiếu sáng một giọt nước ao, bên trong hiện lên những sinh vật nhỏ xíu ngộ nghĩnh. Một bên là mô hình cơ thể người trong suốt lộ ra trái tim và dạ dày, bên cạnh là một chậu cây xanh tốt.]

I. Chuẩn bị "Đồ nghề" và Mẫu vật

Để có một buổi thực hành thành công, các em hãy kiểm tra lại bàn thí nghiệm ảo của chúng ta xem đã đủ dụng cụ chưa nhé:

1. Dụng cụ: Kính hiển vi (vật kính 10x, 40x), lam kính, lamen, cốc đong, ống nhỏ giọt, giấy thấm và thìa.
2. Mẫu vật:
   • Để tìm cơ thể đơn bào, chúng ta cần một cốc nước ao, hồ (hoặc nước lấy từ môi trường nuôi). Trong đó ẩn chứa cả một "sở thú" vi mô đấy!
   • Để quan sát cơ thể đa bào, thầy/cô đã chuẩn bị sẵn mô hình/tranh ảnh cơ thể người và một số mẫu vật thực vật như cây lúa, cây rau ngót, cây bưởi nhỏ....

[Hình: 1 cốc thuỷ tinh chứa nước ao hơi đục, 1 ống nhỏ giọt, 1 chiếc lam kính và lamen, 1 mô hình cơ thể người bằng nhựa, và 1 nhánh cây rau ngót tươi.]

II. Bắt tay vào Tiến hành

(Tương tác Gogoedu: Các em hãy dùng chuột click vào các dụng cụ trên màn hình để cùng thầy/cô thực hiện từng bước nhé!)

1. Săn tìm "Cơ thể đơn bào" trong giọt nước ao

• Bước 1: Dùng thìa khuấy đều cốc nước ao lên.
• Bước 2: Dùng ống nhỏ giọt hút lấy đúng một giọt nước ao, nhỏ nhẹ nhàng lên lam kính rồi đậy lamen lại.
• Bước 3: Dùng giấy thấm hút cẩn thận phần nước tràn ra ngoài lamen để tiêu bản được sạch sẽ.
• Bước 4: Đưa tiêu bản lên kính hiển vi, soi ở vật kính 10x rồi chuyển sang 40x.

Woa! Các em nhìn thấy gì nào? Dưới ống kính, một thế giới sống động hiện ra với những sinh vật chỉ gồm một tế bào. Các em có thể bắt gặp Trùng giày bơi lội tung tăng, Trùng biến hình thay đổi hình dạng liên tục, Trùng roi xanh, hoặc các loại vi khuẩn (trực khuẩn, xoắn khuẩn, cầu khuẩn)....

[Hình minh hoạ mô phỏng Hình 24.2 - Tiêu bản một số cơ thể đơn bào phổ biến ở nước ao hồ. Hình ảnh phóng to qua khung tròn của kính hiển vi cho thấy: Trùng giày hình chiếc dép, Trùng biến hình màu hồng nhạt, Trùng roi xanh có chiếc đuôi dài, và các vi khuẩn nhỏ xíu.]

2. Khám phá "Cơ thể đa bào" (Người và Thực vật) Đối với cơ thể đa bào, chúng ta không cần dùng kính hiển vi vì chúng quá to lớn rồi!

• Quan sát mô hình cơ thể người: Các em hãy nhìn vào mô hình và xác định vị trí các cơ quan. Ví dụ: Hệ tiêu hoá (có miệng, dạ dày, ruột, gan...); Hệ tuần hoàn (có trái tim nằm ở lồng ngực và các mạch máu chằng chịt); Hệ thần kinh (có não bộ trên đầu và tuỷ sống). Mỗi hệ cơ quan này đều được tạo ra từ vô số tế bào phối hợp với nhau đấy.
• Quan sát mẫu vật thực vật: Các em hãy cầm nhánh cây rau ngót lên, chúng ta có thể dễ dàng nhận ra các cơ quan của nó như: rễ (ở dưới cùng), thân gỗ cứng, và những chiếc lá màu xanh,.

[Hình minh hoạ mô phỏng - Một số hệ cơ quan ở cơ thể người. Gồm 3 hình người xếp cạnh nhau. Hình 1 nổi bật Hệ tiêu hoá (dạ dày, ruột). Hình 2 nổi bật Hệ tuần hoàn (trái tim và mạch máu đỏ/xanh). Hình 3 nổi bật Hệ thần kinh (não và mạng lưới dây thần kinh màu vàng).]

III. Báo cáo Thu hoạch

Làm thí nghiệm xong, một nhà khoa học thực thụ luôn phải ghi chép lại kết quả. Nhiệm vụ của các em là:

1. Vẽ lại hình dáng của các cơ thể đơn bào (như trùng giày, trùng roi...) mà các em vừa quan sát được trong giọt nước ao vào vở.
2. Điền vào bảng tên các hệ cơ quan, các cơ quan cấu tạo nên hệ đó và vị trí của chúng trên cơ thể người.
3. Ghi chép tên cây, các cơ quan quan sát được của cây (rễ, thân, lá) và mô tả đặc điểm của chúng.

TỔNG KẾT BÀI HỌC (Em đã học)

Tiết thực hành hôm nay giúp các em rèn luyện đôi tay khéo léo và kĩ năng quan sát nhạy bén. Các em hãy nhớ:

1. Cơ thể đơn bào (như trùng roi, trùng giày) rất nhỏ bé, thường sống trong nước ao hồ và phải dùng kính hiển vi mới quan sát được,.
2. Cơ thể đa bào (như con người, thực vật) có kích thước lớn, cấu tạo phức tạp gồm nhiều cơ quan và hệ cơ quan thực hiện các chức năng khác nhau,,.

Chuyến thám hiểm phòng thí nghiệm của chúng ta hôm nay đến đây là kết thúc rồi! Các em hãy dọn dẹp bàn thực hành, rửa tay sạch sẽ, sau đó nhấp vào mục "Bài tập trắc nghiệm Bài 24" ở phía trên để củng cố lại các bước làm thí nghiệm và tích lũy điểm thưởng trên Gogoedu nhé! Hẹn gặp lại các em ở Chương VII!