📖 Bài 31: Thực hành: Quan sát nguyên sinh vật - lớp 6

Ở Bài 30, chúng ta đã được làm quen với những "cư dân" tàng hình trong các ao hồ mang tên nguyên sinh vật. Hôm nay, để tận mắt chứng kiến chúng bơi lội sinh động ra sao, thầy/cô trò chúng ta sẽ cùng nhau thực hiện Bài 31: Thực hành: Quan sát nguyên sinh vật nhé!

[Hình mô tả không gian phòng thí nghiệm ảo. Trên bàn có một chiếc kính hiển vi, một cốc nước ao có ngâm vài cọng rơm rạ, và một bộ lam kính, lamen. Một "nhà khoa học nhí" đang cẩn thận dùng ống nhỏ giọt hút nước ao. Không khí đầy vẻ tò mò, háo hức.]

I. Chuẩn bị "Đồ nghề" và Mẫu vật

Để buổi đi "săn" nguyên sinh vật thành công, các em hãy kiểm tra lại trên bàn thực hành xem đã có đủ các món sau chưa nhé:

1. Dụng cụ: Kính hiển vi quang học (với vật kính 10x và 40x), lam kính, lamen, ống nhỏ giọt, cốc thuỷ tinh và giấy thấm. 2. Mẫu vật: Chúng ta cần một mẫu nước ao, hồ hoặc nước lấy từ môi trường nuôi cấy.

(Góc mẹo vặt Gogoedu: Nếu không có sẵn nước ao, các em hoàn toàn có thể tự "nuôi" nguyên sinh vật tại nhà đấy! Hãy lấy nước ở những chỗ đọng có ánh sáng rọi tới, cho vào một lọ thuỷ tinh rộng miệng cùng với một ít rơm, rạ, cỏ khô cắt nhỏ. Đặt lọ ở nơi có ánh sáng trong một thời gian là chúng ta đã có một "vương quốc" nguyên sinh vật để quan sát rồi.)

II. Bắt tay vào Tiến hành

(Tương tác Gogoedu: Các em hãy click chuột vào ống nhỏ giọt trên màn hình để cùng thầy/cô thực hiện từng bước nhé!)

Chúng ta sẽ trải qua 4 bước vô cùng cẩn thận như sau:

• Bước 1: Chuyển mẫu vật (nước ao/hồ đã chuẩn bị) vào cốc thuỷ tinh nhỏ để dễ thao tác.
• Bước 2 (Làm tiêu bản): Dùng ống nhỏ giọt hút mẫu vật trong cốc, rồi nhỏ 1 – 2 giọt lên lam kính và đậy lamen lại. Đừng quên dùng giấy thấm nhẹ nhàng hút phần nước thừa tràn ra ngoài lam kính nhé.
• Bước 3 (Lên kính): Đặt tiêu bản lên bàn kính của kính hiển vi, bắt đầu quan sát ở vật kính 10x để tìm kiếm các sinh vật.
• Bước 4 (Phóng to): Chuyển sang vật kính 40x để quan sát chi tiết hình dạng, cấu tạo và cách di chuyển của trùng roi, trùng giày.

[Hình mô tả 4 bước làm tiêu bản (mô phỏng Hình 31.1). (a) Hút nước từ cốc bằng ống nhỏ giọt. (b) Nhỏ giọt nước lên lam kính. (c) Từ từ hạ lamen xuống đậy lên giọt nước. (d) Dùng giấy thấm hút nước thừa ở mép lamen.]

⚠️ Góc Lưu ý Đặc biệt (Tuyệt chiêu nhốt nguyên sinh vật): Các em biết không, nguyên sinh vật (như trùng giày, trùng roi) bơi cực kì nhanh. Để chúng không chạy mất khỏi ống kính, chúng ta phải "hạn chế sự di chuyển" của chúng bằng cách cho một số sợi bông vào trong giọt nước trên lam kính trước khi đậy lamen. Những sợi bông này sẽ đan vào nhau tạo thành các "chuồng nhỏ", tóm gọn trùng roi và trùng giày ở bên trong để chúng ta tha hồ quan sát!

[Hình minh hoạ góc nhìn qua ống kính hiển vi bên trong là những chú trùng giày (có lông bơi) và trùng roi đang bơi lội lăng xăng, nhưng bị vướng lại bởi một mạng lưới các sợi bông mỏng manh vắt chéo nhau.]

III. Báo cáo Thu hoạch

Khám phá xong rồi, bây giờ là lúc các "nhà khoa học nhí" mở vở ra và hoàn thành bài thu hoạch thực hành nhé:

1. Vẽ lại hình dáng của trùng roi và trùng giày mà em vừa quan sát được qua kính hiển vi.
2. Hãy chỉ ra những đặc điểm nào giúp em phân biệt được trùng roi và trùng giày? (Ví dụ như hình dáng cơ thể hay các bộ phận bên ngoài của chúng).
3. Trùng roi và trùng giày di chuyển bằng bộ phận nào trên cơ thể?.

TỔNG KẾT BÀI HỌC (Em đã học)

Tiết thực hành hôm nay không chỉ giúp các em rèn luyện kĩ năng sử dụng kính hiển vi mà còn đưa các em du hành vào một thế giới vô hình bằng mắt thường. Các em hãy nhớ tuyệt chiêu dùng "sợi bông" để làm chậm sự di chuyển của nguyên sinh vật nhé!

Bài học của chúng ta hôm nay đến đây là kết thúc rồi! Các em hãy dọn dẹp bàn thực hành, rửa tay sạch sẽ, sau đó nhấp vào mục "Bài tập trắc nghiệm Bài 31" ở phía trên để củng cố lại các thao tác và tích lũy điểm thưởng trên Gogoedu nhé! Hẹn gặp lại các em ở Bài 32: Nấm!