📖 Bài 8: Đo nhiệt độ - lớp 6

💡 Bài 8: Đo nhiệt độ

Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau bước sang Bài 8: Đo nhiệt độ.

Trong đời sống hằng ngày, chúng ta rất hay dùng các từ như "nóng", "lạnh". Ví dụ: Cốc nước đá thì lạnh, còn cốc nước vừa đun sôi thì rất nóng. Nhưng nếu chỉ dùng cảm giác của bàn tay để sờ, chúng ta có thể bị đánh lừa hoặc thậm chí là bị bỏng. Để biết chính xác một vật nóng hay lạnh đến mức nào, chúng ta cần phải đo nhiệt độ của nó. Bài học hôm nay sẽ giúp các em làm được điều đó một cách chuẩn xác và an toàn nhất!

[Hình minh hoạ một bạn học sinh đang dùng tay chạm vào một cốc nước đá (có biểu tượng bông tuyết màu xanh) và rụt tay lại vì lạnh. Cạnh đó là một li nước nóng bốc khói (có biểu tượng ngọn lửa màu đỏ kèm cảnh báo không được chạm tay vào)]

I. Nhiệt độ và đơn vị đo nhiệt độ

Các em hãy ghi nhớ khái niệm đầu tiên: Nhiệt độ chính là số đo mức độ nóng, lạnh của một vật. Khi một vật càng nóng thì nhiệt độ của nó càng cao, và ngược lại, vật càng lạnh thì nhiệt độ càng thấp.

Trong Hệ đơn vị đo lường hợp pháp của nước ta, đơn vị đo nhiệt độ thường dùng nhất là độ C, và được kí hiệu là °C.

(Tương tác Gogoedu: Chắc hẳn các em thường nghe bản tin dự báo thời tiết nói "Hôm nay nhiệt độ ngoài trời là 30 độ C" đúng không nào? Đó chính là đơn vị độ C đấy các em ạ!)

II. Các loại nhiệt kế

Để đo chiều dài ta dùng thước, đo khối lượng ta dùng cân, vậy đo nhiệt độ ta dùng gì? Dụng cụ để đo nhiệt độ được gọi chung là nhiệt kế.

Tuỳ theo mục đích sử dụng và giới hạn nhiệt độ muốn đo (đo nước sôi, đo nhiệt độ phòng hay đo thân nhiệt người), các nhà khoa học đã chế tạo ra rất nhiều loại nhiệt kế khác nhau. Các em quan sát trên màn hình ảo (Hình 8.5) sẽ thấy 4 loại phổ biến nhất:

a) Nhiệt kế rượu: Thường dùng để đo nhiệt độ trong phòng thí nghiệm.
b) Nhiệt kế y tế thuỷ ngân: Chuyên dùng để đo thân nhiệt cơ thể người.
c) Nhiệt kế rượu (treo tường): Dùng để đo nhiệt độ phòng ngủ, phòng khách.
d) Nhiệt kế hồng ngoại: Thiết bị hiện đại dùng để đo nhiệt độ cơ thể hoặc thức ăn mà không cần chạm trực tiếp.

[Minh hoạ 4 loại nhiệt kế đặt cạnh nhau: 1 chiếc nhiệt kế rượu có vạch chia độ dài (chất lỏng màu đỏ bên trong), 1 chiếc nhiệt kế y tế thuỷ ngân nhỏ gọn, 1 chiếc nhiệt kế treo tường bằng gỗ, và 1 chiếc nhiệt kế hồng ngoại điện tử hình súng màu trắng - xanh lơ. Có chú thích tên từng loại]

III. Sử dụng nhiệt kế y tế

Khi các em bị ốm, sốt, bố mẹ thường lấy nhiệt kế y tế để kẹp vào nách hoặc đo trên trán. Để có kết quả chuẩn xác và an toàn, các em cần nắm vững cách sử dụng của 2 loại nhiệt kế y tế sau đây:

1. Nhiệt kế y tế thuỷ ngân Đây là loại nhiệt kế truyền thống, các em cần thực hiện theo 4 bước:

Bước 1: Dùng bông y tế lau sạch thân và bầu nhiệt kế.
Bước 2: Cầm chắc đuôi nhiệt kế, vẩy mạnh cho thuỷ ngân tụt xuống dưới mức 35°C.
Bước 3: Dùng tay phải cầm thân nhiệt kế, đặt bầu nhiệt kế vào nách trái, kẹp cánh tay lại để giữ chặt.
Bước 4: Chờ khoảng 2 – 3 phút, lấy nhiệt kế ra và đọc nhiệt độ.

[Hướng dẫn 4 bước sử dụng nhiệt kế thuỷ ngân. Hình 1: Bàn tay cầm miếng bông lau nhiệt kế. Hình 2: Bàn tay cầm đuôi nhiệt kế vẩy dứt khoát. Hình 3: Hình mô phỏng kẹp nhiệt kế vào nách. Hình 4: Đưa nhiệt kế lên ngang tầm mắt để đọc số.]

⚠️ LƯU Ý CỰC KỲ QUAN TRỌNG (Góc An Toàn): Các em phải cực kỳ cẩn thận khi vẩy nhiệt kế thuỷ ngân để tránh va chạm với các vật khác. Thuỷ ngân bên trong là một chất độc dễ bay hơi. Nếu chẳng may làm vỡ nhiệt kế, tuyệt đối không được chạm tay vào các hạt thuỷ ngân hay mảnh thuỷ tinh, mà phải báo ngay cho người lớn hoặc giáo viên phụ trách nhé!

2. Nhiệt kế y tế điện tử Loại này dễ sử dụng và an toàn hơn rất nhiều. Các em thực hiện theo 5 bước:

Bước 1: Lau sạch đầu kim loại của nhiệt kế.
Bước 2: Bấm nút khởi động (On/Off).
Bước 3: Đặt đầu kim loại xuống dưới lưỡi (hoặc kẹp vào nách).
Bước 4: Chờ cho đến khi nghe tiếng "bíp", rút nhiệt kế ra và đọc số hiện trên màn hình.
Bước 5: Tắt nút khởi động để tiết kiệm pin.

Mở rộng (Em có biết?): Sự kỳ diệu của khoa học còn tạo ra một số chất có đặc điểm đổi màu theo nhiệt độ. Dựa vào tính chất này, người ta đã tạo ra "nhiệt kế dán trán". Chỉ cần dán một băng giấy nhỏ có phủ lớp chất đổi màu lên trán người bệnh là chúng ta có thể biết ngay họ đang sốt ở mức bao nhiêu độ (Hình 8.6). Rất tiện lợi đúng không nào?

[Hình minh họa một dải băng dán trán đo nhiệt độ (Nhiệt kế đổi màu). Trên dải băng có các ô số 35, 36, 37, 38, 39, 40°C. Ô số 38°C đang phát sáng đổi màu để báo hiệu người bệnh đang bị sốt. Bên dưới là hình ảnh một chiếc đồng hồ điện tử hiện số 9:27 hiển thị cả nhiệt độ phòng là 19.7°C.]

TỔNG KẾT BÀI HỌC (Em đã học)

Để khép lại bài học, các em hãy mở vở ra và ghi nhớ 3 nội dung cốt lõi nhất sau đây:

Nhiệt độ là số đo mức độ nóng, lạnh của một vật.
Đơn vị đo nhiệt độ thường dùng ở nước ta là độ C, kí hiệu là °C.
Nhiệt kế là dụng cụ chuyên dụng để đo nhiệt độ. Có nhiều loại nhiệt kế khác nhau tuỳ vào mục đích sử dụng.

Bài học của chúng ta hôm nay đến đây là kết thúc. Thầy/cô hi vọng qua bài này, các em đã biết cách tự đo nhiệt độ cho bản thân và người trong gia đình khi cần thiết. Các em hãy nghỉ giải lao vài phút, sau đó nhớ hoàn thành bài trắc nghiệm của Bài 8 ở mục riêng phía trên để hệ thống ghi nhận điểm số và giúp các em nhớ bài lâu hơn nhé. Hẹn gặp lại các em ở bài học sau!