📖 Bài 47: Bảo vệ môi trường - lớp 8

💡 Bài 47: Bảo vệ môi trường

Tác động của con người thay đổi đáng kể qua các giai đoạn lịch sử:

Thời kì nguyên thuỷ: Con người chủ yếu khai thác thiên nhiên qua hình thức hái lượm và săn bắn; biết dùng lửa để nấu chín thức ăn, sưởi ấm và đốt rừng để săn thú.
Thời kì xã hội nông nghiệp: Con người bắt đầu trồng trọt (lúa nước, lúa mì, ngô...) và chăn nuôi (trâu, bò, dê...); xây dựng hệ thống kênh mương để tưới tiêu. Hoạt động này dẫn đến việc định cư nhưng cũng làm thay đổi cảnh quan và hệ sinh thái.
Thời kì xã hội công nghiệp và hậu công nghiệp:
- Sử dụng máy móc và năng lượng hoá thạch (than đá, dầu mỏ...), năng lượng mới (hơi nước, điện) giúp sản xuất hàng loạt với quy mô lớn.
- Khai thác khoáng sản mạnh mẽ, gây tăng lượng khí thải và tác động lớn đến môi trường sống.
- Cách mạng công nghiệp 4.0: Ứng dụng công nghệ thông tin và công nghệ sinh học để tạo bước nhảy vọt trong nông nghiệp, y dược và bảo vệ môi trường theo hướng phát triển bền vững.

Hình ảnh minh họa 47.1: Sơ đồ mô tả sự tiến hoá của hoạt động trồng trọt từ thời kì nông nghiệp thô sơ đến cơ giới hoá và công nghệ cao.

📸 Hình ảnh minh họa 47.1: Sơ đồ mô tả sự tiến hoá của hoạt động trồng trọt từ thời kì nông nghiệp thô sơ đến cơ giới hoá và công nghệ cao.

1. Khái niệm

Ô nhiễm môi trường là sự biến đổi tính chất vật lí, hoá học, sinh học của thành phần môi trường không phù hợp với quy chuẩn kĩ thuật, gây ảnh hưởng xấu đến sức khoẻ con người, sinh vật và tự nhiên.

2. Một số nguyên nhân gây ô nhiễm

Chất thải từ hoạt động công nghiệp và sinh hoạt: Các khí thải ($CO, SO_2, CO_2, NO_2...$) gây hiệu ứng nhà kính.
Hoá chất bảo vệ thực vật: Thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ dùng sai cách gây hại cho con người và hệ sinh thái.
Các chất phóng xạ: Từ các hoạt động thử vũ khí hạt nhân, nhà máy điện nguyên tử... có thể gây biến đổi vật chất di truyền và bệnh tật.
Vi sinh vật gây bệnh: Do các chất thải như phân, rác, nước thải sinh hoạt và bệnh viện không được thu gom, xử lí đúng cách.

3. Biện pháp hạn chế ô nhiễm

Kiểm soát nguồn chất thải công nghiệp và sinh hoạt; xử lí chất thải trước khi thải ra môi trường.
Sử dụng năng lượng tái tạo (gió, mặt trời); trồng nhiều cây xanh.
Ứng dụng khoa học kĩ thuật hiện đại và tăng cường tuyên truyền, giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho người dân.

Khái niệm: Là sự thay đổi giá trị trung bình của các yếu tố khí hậu (nhiệt độ, độ ẩm, lượng mưa...) giữa các giai đoạn, kéo dài hàng thập kỉ đến hàng thế kỉ.
Nguyên nhân: Tác động của con người là nguyên nhân chủ yếu gây biến đổi khí hậu.
Thích ứng: Xây dựng hệ thống đê điều, trồng rừng phòng hộ chắn sóng, chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi phù hợp và xây nhà chống lũ.

Mỗi loài sinh vật là một mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái. Mất đi một loài sẽ làm giảm đa dạng nguồn gene và gây mất cân bằng sinh thái.
Biện pháp: Thành lập các khu bảo tồn thiên nhiên, vườn quốc gia; nghiêm cấm săn bắt và mua bán trái phép (tuân thủ Công ước CITES); bảo vệ và phục hồi môi trường sống của chúng.

Môi trường luôn chịu tác động của con người qua các thời kì phát triển.
Ô nhiễm môi trường chủ yếu do hoạt động của con người và là nguyên nhân chính dẫn đến biến đổi khí hậu.
Để phát triển bền vững, cần hạn chế ô nhiễm, tăng cường trồng cây và bảo vệ các loài động vật quý hiếm.

Hành động cụ thể: Phân loại rác thải tại gia đình, không vứt rác bừa bãi và tích cực chăm sóc cây xanh.
Hiểu biết về tầng ozone: Biết rằng tầng ozone bảo vệ Trái Đất khỏi tia cực tím (UV) và cần bảo vệ nó khỏi các chất làm suy giảm như ODS (Ozone Depleting Substance).

Câu 1: Tại sao nói thời kì xã hội công nghiệp lại gây ra những tác động tiêu cực mạnh nhất đến môi trường?

Gợi ý trả lời: Vì giai đoạn này con người sử dụng lượng lớn nhiên liệu hoá thạch làm tăng khí thải gây hiệu ứng nhà kính, khai thác khoáng sản quy mô lớn gây tàn phá tài nguyên thiên nhiên và tạo ra lượng rác thải khổng lồ từ sản xuất hàng loạt.

Câu 2: Hãy đề xuất 3 cách đơn giản để học sinh có thể góp phần bảo vệ động vật hoang dã?

Gợi ý trả lời:
1. Không mua bán, sử dụng các sản phẩm từ động vật hoang dã (nhà thú nhồi, trang sức ngà voi...).
2. Không tiêu thụ thịt thú rừng.
3. Tuyên truyền cho gia đình và bạn bè về tầm quan trọng của việc bảo vệ các loài quý hiếm.

Câu 3: Việc trồng rừng ngập mặn ven biển có ý nghĩa gì trong việc thích ứng với biến đổi khí hậu?

Gợi ý trả lời: Rừng ngập mặn đóng vai trò như một "bức tường xanh" giúp chắn sóng, chống xói lở bờ biển và giảm bớt tác động của nước biển dâng do biến đổi khí hậu gây ra.