📖 Bài 16: Áp suất chất lỏng. Áp suất khí quyển - lớp 8

💡 Bài 16: Áp suất chất lỏng. Áp suất khí quyển

I – Áp suất chất lỏng

1. Tác dụng của áp suất chất lỏng lên vật đặt trong nó

Thí nghiệm: Khi nhúng một bình hình trụ có các lỗ ở đáy và thành bình được bịt bằng màng cao su vào nước, ta thấy các màng cao su đều bị biến dạng (phồng vào trong).
Kết luận:
- Chất lỏng gây ra áp suất theo mọi phương lên đáy bình, thành bình và các vật ở trong lòng nó.
- Vật ở càng sâu trong lòng chất lỏng thì chịu tác dụng của áp suất chất lỏng càng lớn.

2. Áp suất tác dụng vào chất lỏng được truyền nguyên vẹn theo mọi hướng

Định luật Pascal: Áp suất tác dụng vào chất lỏng (đựng trong bình kín) sẽ được chất lỏng truyền đi nguyên vẹn theo mọi hướng.
Ứng dụng - Máy nén thuỷ lực: Nhờ tính chất truyền nguyên vẹn áp suất, khi ta tác dụng một lực nhỏ vào pit-tông nhỏ, nó sẽ tạo ra áp suất truyền sang pit-tông lớn để tạo ra một lực rất lớn, đủ sức nâng cả một chiếc ô tô.

Sơ đồ nguyên lí máy nén thuỷ lực

--Sơ đồ nguyên lí máy nén thuỷ lực Hình 16.5: Lực nhỏ tác dụng lên pit-tông nhỏ tạo ra lực lớn ở pit-tông lớn để nâng ô tô.

II – Áp suất khí quyển

1. Sự tồn tại của áp suất khí quyển

Khái niệm: Trái Đất được bao bọc bởi một lớp không khí dày hàng nghìn km gọi là khí quyển. Lớp không khí này gây ra một áp suất lên mọi vật trên Trái Đất theo mọi phương, gọi là áp suất khí quyển.
Thí nghiệm chứng minh: Úp ngược một cốc nước đầy được đậy kín bằng tấm nylon cứng, nước không bị rơi ra ngoài vì áp suất khí quyển từ dưới lên lớn hơn trọng lượng của nước trong cốc.

2. Một số ảnh hưởng và ứng dụng của áp suất không khí

Sự tạo thành tiếng động trong tai: Khi thay đổi độ cao đột ngột (đi máy bay, leo núi), áp suất khí quyển thay đổi làm mất cân bằng áp suất giữa trong và ngoài màng nhĩ, gây ra tiếng động "lụp bụp" hoặc bị ù tai.
Giác mút: Khi ấn phễu của giác mút sát vào mặt kính, không khí bên trong bị đẩy ra ngoài. Áp suất khí quyển bên ngoài lớn hơn giữ cho giác mút bám chặt vào bề mặt.
Bình xịt: Việc bơm khí làm tăng áp suất không khí trong bình, đẩy chất lỏng ra ngoài qua vòi phun.
Tàu đệm khí: Sử dụng khí nén áp suất cao để nâng tàu khỏi mặt nước hoặc mặt đất, giúp giảm ma sát và tăng tốc độ di chuyển.

EM ĐÃ HỌC

Chất lỏng gây áp suất theo mọi phương lên các vật trong lòng nó. Độ sâu càng lớn, áp suất càng cao.
Áp suất tác dụng vào chất lỏng truyền đi nguyên vẹn theo mọi hướng.
Trái Đất và mọi vật đều chịu tác dụng của áp suất khí quyển theo mọi phương.
Ứng dụng của áp suất không khí: giác mút, bình xịt, tàu đệm khí....

EM CÓ THỂ (Ứng dụng thực tế chi tiết)

Giải thích hiện tượng ù tai: Khi đi máy bay hoặc leo núi cao, các em hãy thử cử động nuốt hoặc ngáp. Hành động này giúp mở vòi tai, để không khí đi vào cân bằng lại áp suất ở màng nhĩ, giúp hết ù tai.
Tự chế bình xịt nước: Sử dụng các vật liệu đơn giản như chai nhựa và ống hút để tạo ra một bình xịt nước mini dựa trên nguyên lí tăng áp suất khí trong bình.
Giải thích tại sao nắp bình nước đôi khi có lỗ nhỏ: Lỗ nhỏ này giúp thông bình với khí quyển, để áp suất khí quyển tác động lên mặt chất lỏng, giúp nước chảy ra ngoài vòi dễ dàng hơn.

Ứng dụng thực tế của áp suất khí quyển trong đời sống và kĩ thuật.

--Hình ảnh giác mút treo tường và tàu đệm khí Hình minh hoạ: Ứng dụng thực tế của áp suất khí quyển trong đời sống và kĩ thuật.

BÀI TẬP LIÊN QUAN

Câu 1: Tại sao khi lặn xuống sâu, người thợ lặn phải mặc bộ bộ quần áo chịu được áp suất cao?

Giải thích: Vì vật càng xuống sâu trong lòng chất lỏng, áp suất chất lỏng tác dụng lên nó càng lớn. Bộ đồ lặn bảo vệ cơ thể thợ lặn không bị nén bởi áp suất cực lớn này.

Câu 2: Tại sao các tấm giác mút có thể bám chặt trên tường gạch men phẳng?

Giải thích: Khi ấn giác mút, không khí bên trong thoát ra ngoài. Áp suất khí quyển bên ngoài ép mạnh vào phễu giúp nó bám chặt trên mặt phẳng.

Câu 3: Trong máy nén thuỷ lực, nếu diện tích pit-tông lớn gấp 50 lần pit-tông nhỏ, thì lực nâng ở pit-tông lớn sẽ gấp bao nhiêu lần lực tác dụng ở pit-tông nhỏ?

Đáp số: Lực nâng sẽ gấp 50 lần. (Dựa trên tính chất áp suất truyền nguyên vẹn theo mọi hướng).

Câu 4: Khi hút sữa từ hộp bằng ống hút, tại sao vỏ hộp sữa thường bị bẹp vào trong?

Giải thích: Khi ta hút, không khí và sữa trong hộp giảm đi làm áp suất trong hộp giảm xuống. Áp suất khí quyển bên ngoài lớn hơn ép vào thành hộp làm nó bị bẹp.

Câu 5: Nêu một ví dụ chứng tỏ áp suất khí quyển tác dụng từ dưới lên trên?