📖 Bài 12: Phân bón hóa học - lớp 8

💡 Bài 12: Phân bón hóa học

1. Vai trò của các nguyên tố dinh dưỡng: Cây trồng cần các nguyên tố đa lượng, trung lượng và vi lượng để cấu tạo nên tế bào, điều chỉnh quá trình trao đổi chất và tăng khả năng chống chọi với môi trường.
- Nguyên tố đa lượng (N, P, K): Đạm (N) giúp cây sinh trưởng tốt; Lân (P) cần cho sự nở hoa, đậu quả và phát triển rễ; Kali (K) giúp chuyển hoá năng lượng, giúp cây nhiều nhánh, phân cành.
- Nguyên tố trung và vi lượng: Các nguyên tố như Ca, Mg, Zn, Cu, Fe... dù cần lượng ít nhưng không thể thiếu để kích thích sinh trưởng và trao đổi chất.
2. Khái niệm phân bón hoá học: Là những hoá chất có chứa các nguyên tố dinh dưỡng, được bón cho cây nhằm nâng cao năng suất cây trồng.

Minh họa cây trồng được bón phân đầy đủ sẽ xanh tốt và năng suất cao

--Image of: --Minh họa cây trồng được bón phân đầy đủ sẽ xanh tốt và năng suất cao

1. Phân đạm: Cung cấp nguyên tố nitrogen (N). Giúp cây sinh trưởng mạnh, phát triển thân, rễ, lá. Các loại thường dùng: $NaNO_3, Ca(NO_3)_2, (NH_2)_2CO$ (urê).
2. Phân lân: Cung cấp nguyên tố phosphorus (P). Cần cho sự phát triển rễ, hoa và quả. Tuỳ loại đất chua ít hay nhiều mà chọn loại lân phù hợp (như superphosphate hoặc phân lân nung chảy).
3. Phân kali: Cung cấp nguyên tố potassium (K). Giúp cây hấp thụ nước tốt, chịu lạnh giỏi, làm thân cây cứng cáp. Thường dùng muối $KCl$ hoặc $K_2SO_4$.
4. Phân NPK: Là loại phân hỗn hợp chứa cả ba thành phần dinh dưỡng chính: đạm (N), lân (P) và kali (K).

--Image of: --Hình 12.1: Một mẫu phân đạm trắng dạng hạt

Phân bón giúp tăng năng suất nhưng nếu dùng thừa sẽ gây ô nhiễm đất, nước ngầm và ảnh hưởng sức khoẻ con người.
Quy tắc "4 đúng": Để đạt hiệu quả cao và bảo vệ môi trường, cần bón đúng liều, đúng loại, đúng lúc, đúng nơi.
Phân bón hữu cơ: Có thể tự làm tại nhà bằng cách ủ rác thải hữu cơ (rau, vỏ quả...) với chế phẩm vi sinh. Loại phân này giúp đất tơi xốp, an toàn và bảo vệ môi trường.

--Image of: --Hình 12.3: Các bước làm phân bón hữu cơ tại nhà từ rác thải sinh hoạt

Các nhóm nguyên tố dinh dưỡng cần thiết (đa lượng, trung lượng, vi lượng) cho cây trồng.
Các loại phân bón phổ biến: đạm, lân, kali và phân hỗn hợp NPK.
Tác hại của việc sử dụng phân bón không đúng cách gây ô nhiễm và ảnh hưởng sức khoẻ.
Quy tắc "4 đúng" trong sử dụng phân bón.

Vận dụng quy tắc "4 đúng": Khi chăm sóc cây cảnh hoặc rau tại nhà, các em hãy kiểm tra tình trạng cây (đang lớn cần đạm, đang ra hoa cần lân) để chọn loại phân và liều lượng phù hợp.
Làm phân hữu cơ tại nhà: Tận dụng vỏ trái cây, rau thừa băm nhỏ, trộn với chế phẩm vi sinh, đậy kín trong thùng nhựa. Sau 25 - 30 ngày, các em sẽ có phân hữu cơ giàu dinh dưỡng để bón cho vườn mini của gia đình.
An toàn khi bón phân: Luôn đeo găng tay, khẩu trang và không bón phân gần nơi trẻ em vui chơi hoặc khu vực ăn uống.

Câu 1: Tại sao cây lúa ở giai đoạn mới cấy thường được bón nhiều phân đạm, còn giai đoạn sắp trổ bông lại cần tăng cường phân lân và kali?

Giải thích: Giai đoạn mới cấy cây cần phát triển thân, lá nên cần đạm. Giai đoạn trổ bông cần lân để hoa phát triển và kali để hạt chắc, cây cứng cáp.

Câu 2: Hãy tính thành phần phần trăm khối lượng của nguyên tố Nitrogen trong phân đạm urê $(NH_2)_2CO$?