📖 Bài 23: Tác dụng của dòng điện - lớp 8

💡 Bài 23: Tác dụng của dòng điện

Khi có dòng điện chạy qua, vật dẫn sẽ nóng lên.
Thí nghiệm: Khi đóng công tắc trong mạch điện có đoạn dây sắt mảnh, dây sắt nóng lên làm các mẩu giấy đặt trên đó bị cháy đứt và rơi xuống.
Hiện tượng này chứng tỏ dòng điện có tác dụng nhiệt.

Dòng điện không chỉ có tác dụng nhiệt mà còn có thể làm sáng các loại bóng đèn.
Đèn LED (Điốt phát quang): Là một loại điốt chỉ cho dòng điện chạy qua và phát sáng khi cực dương của đèn nối với cực dương của nguồn và cực âm nối với cực âm của nguồn.
Đèn LED rất tiết kiệm điện năng và có tuổi thọ cao so với đèn sợi đốt.

Dòng điện chạy qua dung dịch điện phân (như dung dịch muối copper(II) sulfate - $CuSO_4$) có thể làm tách các chất ra khỏi dung dịch và bám vào điện cực.
Thí nghiệm: Sau khi cho dòng điện chạy qua dung dịch $CuSO_4$, thỏi than nối với cực âm của nguồn điện sẽ được phủ một lớp màu đỏ (kim loại đồng).
Đây là dấu hiệu cho thấy dòng điện có tác dụng hoá học.

Dòng điện có thể chạy qua cơ thể người và động vật, gây ra các hiện tượng như co giật cơ, làm tim ngừng đập, ngạt thở hoặc tê liệt thần kinh.
Dòng điện ở mạng điện gia đình (220 V) hoặc các trạm biến thế có thể gây nguy hiểm chết người nếu tiếp xúc trực tiếp.

Tiết kiệm điện: Sử dụng đèn LED thay thế đèn sợi đốt để chiếu sáng vì đèn LED tiêu thụ ít điện năng hơn và bền hơn.
Làm đẹp và y học: Sử dụng đèn LED với ánh sáng thích hợp để làm trẻ hoá da, trị mụn trứng cá hoặc trị bệnh vàng da ở trẻ sơ sinh.
Mạ điện: Sử dụng tác dụng hoá học của dòng điện để mạ vàng, bạc lên các đồ trang sức hoặc mạ một lớp kim loại bảo vệ lên các bề mặt cần chống gỉ sét.
Cấp cứu y tế: Sử dụng máy sốc điện (phóng dòng điện ngắn qua tim) để phục hồi lại nhịp tim bình thường cho bệnh nhân trong trường hợp tim ngừng đập.
An toàn điện: Không lại gần dây điện rơi xuống mặt đường khi trời mưa gió vì nước mưa dẫn điện, có thể truyền dòng điện từ dây điện ra môi trường xung quanh gây nguy hiểm sinh mạng.

Câu 1: Hãy nêu ít nhất 3 thiết bị gia đình hoạt động dựa trên tác dụng nhiệt của dòng điện?

Câu 2: Tại sao khi lắp đèn LED vào mạch điện, nếu đèn không sáng dù pin vẫn còn, ta nên thử đảo ngược hai đầu dây của đèn?

Giải thích: Vì đèn LED chỉ cho dòng điện đi qua theo một chiều nhất định (đúng cực).

Câu 3: Mạ điện là ứng dụng dựa trên tác dụng nào của dòng điện?

Câu 4: Nêu ví dụ về tác dụng phát sáng của dòng điện trong thực tế ngoài bóng đèn chiếu sáng thông thường?

Câu 5: Tại sao dòng điện có thể gây nguy hiểm nhưng lại được dùng để chữa bệnh trong y học?

Giải thích: Do dòng điện có tác dụng sinh lí. Khi được sử dụng đúng liều lượng và kỹ thuật bởi các bác sĩ, dòng điện có thể kích thích cơ hoặc tim hoạt động trở lại.

Hình 23.1: Thí nghiệm dùng dòng điện làm nóng dây sắt để đốt cháy mẩu giấy.
Hình 23.4: Dòng điện đi qua dung dịch muối đồng làm đồng bám vào thỏi than cực âm.
Hình 23.5: Sử dụng máy sốc điện ngoài lồng ngực để cấp cứu bệnh nhân ngừng tim.