📖 Bài 40: Sinh sản ở người - lớp 8

Sinh sản ở người  để các em nắm vững kiến thức về hệ cơ quan duy trì nòi giống và cách bảo vệ sức khoẻ bản thân:

I – Hệ sinh dục

Hệ sinh dục có chức năng duy trì nòi giống thông qua quá trình sinh sản.

1. Cơ quan sinh dục nam

• Các bộ phận chính: Tinh hoàn, mào tinh, ống dẫn tinh, túi tinh, ống đái và dương vật.
• Chức năng: Tinh hoàn là nơi sản sinh ra tinh trùng. Tinh trùng di chuyển đến túi tinh để lưu trữ và sau đó được phóng ra ngoài qua ống đái trong dương vật.

2. Cơ quan sinh dục nữ

• Các bộ phận chính: Buồng trứng, ống dẫn trứng, tử cung và âm đạo.
• Chức năng: Buồng trứng sản sinh ra trứng. Tử cung là nơi tiếp nhận trứng đã thụ tinh để nuôi dưỡng và phát triển thành thai nhi cho đến khi sinh ra.

II – Thụ tinh và thụ thai

1. Thụ tinh: Là quá trình kết hợp giữa trứng và tinh trùng để tạo thành hợp tử. Quá trình này thường diễn ra tại ống dẫn trứng.
2. Thụ thai: Hợp tử di chuyển đến tử cung và bám vào lớp niêm mạc tử cung để làm tổ và phát triển thành thai nhi.

III – Hiện tượng kinh nguyệt và các biện pháp tránh thai

1. Hiện tượng kinh nguyệt

• Nếu trứng chín và rụng mà không được thụ tinh, sau khoảng 14 ngày, lớp niêm mạc tử cung sẽ bong ra, gây đứt mạch máu và chảy máu. Đây chính là hiện tượng kinh nguyệt.
• Hiện tượng này diễn ra theo chu kì ở phụ nữ (thường là 28-30 ngày).

2. Các biện pháp tránh thai

• Mục đích: Ngăn chặn việc mang thai ngoài ý muốn, đặc biệt là ở lứa tuổi vị thành niên để tránh các nguy cơ về sức khoẻ và hệ luỵ xã hội.
• Các biện pháp phổ biến: Sử dụng bao cao su (vừa tránh thai vừa ngăn bệnh lây qua đường tình dục), dùng thuốc tránh thai hàng ngày, đặt vòng tránh thai....

IV – Bệnh lây truyền qua đường sinh dục và sức khoẻ sinh sản vị thành niên

1. Một số bệnh lây truyền qua đường sinh dục

• Bệnh giang mai: Do xoắn khuẩn gây ra, có thể tổn thương tim, gan, hệ thần kinh nếu không điều trị kịp thời.
• Bệnh lậu: Do song cầu khuẩn gây ra, gây xuất hiện mủ màu trắng hoặc xanh ở bộ phận sinh dục.
• AIDS: Hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải do virus HIV gây ra, làm cơ thể mất khả năng chống lại các bệnh khác.

2. Bảo vệ sức khoẻ sinh sản vị thành niên

• Cần hình thành thói quen sống tốt, lối sống lành mạnh, luyện tập thể dục thể thao phù hợp và giữ vệ sinh cơ quan sinh dục.
• Tìm hiểu kiến thức về sinh sản để biết cách bảo vệ bản thân và đưa ra các quyết định đúng đắn trong các mối quan hệ.

MỞ RỘNG: THÀNH TỰU Y HỌC

• Thụ tinh trong ống nghiệm (IVF): Là kĩ thuật hỗ trợ sinh sản cho các cặp vợ chồng hiếm muộn. Tinh trùng và trứng được cho thụ tinh trong ống nghiệm để tạo thành phôi, sau đó phôi được đưa trở lại tử cung người mẹ để phát triển.

EM ĐÃ HỌC

• Hệ sinh dục nam sản sinh tinh trùng, hệ sinh dục nữ sản sinh trứng và nuôi dưỡng thai nhi.
• Thụ tinh là sự kết hợp trứng và tinh trùng; thụ thai là khi phôi làm tổ ở tử cung.
• Cần nắm rõ kiến thức về tránh thai và các bệnh lây truyền qua đường tình dục để bảo vệ sức khoẻ.

Cấu tạo cơ quan sinh dục nam và nữ Hình 40.1 & 40.2: Sơ đồ chi tiết cấu tạo hệ sinh dục nam và nữ.

Quá trình thụ tinh và chu kì kinh nguyệt Hình 40.3 & 40.4: Mô tả sự gặp gỡ giữa trứng và tinh trùng, cùng biểu đồ thay đổi niêm mạc tử cung trong chu kì kinh nguyệt.