📖 Bài 27: Tranh làng Hồ - lớp 5

I. PHẦN ĐỌC

Tranh làng Hồ 🔊

Từ ngày còn ít tuổi, tôi đã thích những tranh lợn, gà, chuột, ếch, tranh cây dừa, tranh tố nữ của làng Hồ. Mỗi lần Tết đến, đứng trước những cái chiếu bày tranh làng Hồ giải trên các lề phố Hà Nội, lòng tôi thấm thía một nỗi biết ơn đối với những người nghệ sĩ tạo hình của nhân dân. Họ đã đem vào cuộc sống một cách nhìn thuần phác, càng ngắm càng thấy đậm đà, lành mạnh, hóm hỉnh và tươi vui.

Phải yêu mến cuộc đời trồng trọt, chăn nuôi lắm mới khắc được những tranh lợn ráy có những khoáy âm dương rất có duyên, mới vẽ được những đàn gà con tưng bừng như ca múa bên gà mái mẹ.

Kĩ thuật tranh làng Hồ đã đạt đến sự trang trí tinh tế: những bộ tranh tố nữ áo màu, quần hoa chanh nền đen lĩnh của một thứ màu đen rất Việt Nam. Màu đen không pha bằng thuốc mà luyện bằng bột than của những chất liệu gợi nhắc thiết tha đến đồng quê đất nước: chất rơm bếp, than của cối chiếu và than của lá tre mùa thu rụng lá. Cái màu trắng điệp cũng là một sự sáng tạo góp phần vào kho tàng màu sắc của dân tộc trong hội hoạ. Màu trắng ấy càng ngắm càng ưa nhìn; những hạt cát của điệp trắng nhấp nhánh muôn ngàn hạt phấn làm tăng thêm vẻ thắm thuý cho khuôn mặt, tăng thêm sống động cho dáng người trong tranh.

***

(Theo Nguyễn Tuân)

Từ ngữ:
– Làng Hồ (làng Đông Hồ): thuộc huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh, chuyên nghề làm tranh.
– Tranh tố nữ: loại tranh dân gian thể hiện nét đẹp của người phụ nữ Việt Nam.
– Lĩnh: một thứ lụa đen bóng.
– Màu trắng điệp: màu trắng do bột lấy từ vỏ sò, vỏ điệp ở biển trộn với hồ loãng nấu bằng bột nếp tạo thành. [2]

❓Câu hỏi đọc hiểu:

1. Kể tên những bức tranh làng Hồ được nhắc tới trong bài.
2. Hai bức tranh Lợn ăn cây ráy và Đàn gà mẹ con được miêu tả như thế nào?
3. Kĩ thuật tạo màu của tranh làng Hồ có gì đặc biệt?
4. Tác giả biết ơn những người nghệ sĩ dân gian làng Hồ vì điều gì? Chọn câu trả lời dưới đây hoặc nêu ý kiến của em:
   A. Vì họ đã phản ánh cuộc sống rất chân thực, giản dị, hóm hỉnh.
   B. Vì họ đã tạo nên những bức tranh từ tình yêu quê hương, đất nước tha thiết.
   C. Vì kĩ thuật vẽ tranh của họ đã đạt đến mức độ sâu sắc, tinh tế.
5. Nêu cảm nhận của em khi ngắm những bức tranh làng Hồ (Đám cưới chuột, Vinh quy bái tổ).

II. LUYỆN TỪ VÀ CÂU

Luyện tập về điệp từ, điệp ngữ

1. Xác định điệp từ, điệp ngữ trong những câu thơ, đoạn văn ở cột A. Chọn câu, đoạn phù hợp với ý nêu tác dụng của biện pháp đó ở cột B:

• Cột A:
  • a. Ngủ yên, ngủ yên, cò ơi, chớ sợ / Cành có mềm mẹ đã sẵn tay nâng. (Chế Lan Viên) 
  • b. Trong đầm gì đẹp bằng sen / Lá xanh, bông trắng, lại chen nhị vàng / Nhị vàng, bông trắng, lá xanh / Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn. (Ca dao) 
  • c. Thoắt cái, lá vàng rơi trong khoảnh khắc mùa thu. Thoắt cái, trắng long lanh một cơn mưa tuyết trên những cành đào, lê, mận. Thoắt cái, gió xuân hẩy hẩy nồng nàn với những bông hoa lay ơn màu đen nhung hiểm quý. (Nguyễn Phan Hách)
• Cột B (Ý nêu tác dụng):
  • – Làm nổi bật các bộ phận của hoa sen, phần nào cũng đẹp đẽ, từ đó nhấn mạnh vẻ đẹp bình dị mà thanh cao của loài hoa này. 
  • – Làm nổi bật sự thay đổi nhanh chóng của vạn vật. 
  • – Lặp lại lời vỗ về của "cò mẹ", tạo nên âm hưởng của lời ru ngọt ngào, qua đó nhấn mạnh tình yêu thương của "cò mẹ" đối với con. 

2. Xác định điệp từ, điệp ngữ trong đoạn thơ dưới đây và nêu tác dụng của biện pháp điệp từ, điệp ngữ đó: [3]

Nếu thế giới không có trẻ con
Ai sẽ dạy bông hoa học nói
Ai sẽ tô biển hoá màu vàng
Ai sẽ nhốt hương thơm vào túi?
(Thục Linh)

3. Viết 2 – 3 câu thể hiện tình cảm, cảm xúc về một đoạn thơ, đoạn văn ở bài tập 1 hoặc bài tập 2, trong đó có sử dụng biện pháp điệp từ, điệp ngữ.

❓Câu hỏi luyện tập:

1. Nêu kết quả nối cột A với cột B ở bài tập 1; tác dụng của từ ngữ được lặp lại ở bài tập 2 và đoạn văn ngắn ở bài tập 3.

III. PHẦN VIẾT

Viết đoạn văn thể hiện tình cảm, cảm xúc về một bài thơ

Đề bài: Chọn 1 trong 2 đề dưới đây

• Đề 1: Viết đoạn văn thể hiện tình cảm, cảm xúc của em về một bài thơ thuộc chủ điểm Thế giới tuổi thơ.
• Đề 2: Viết đoạn văn thể hiện tình cảm, cảm xúc của em về một bài thơ ca ngợi vẻ đẹp của thiên nhiên.

1. Dựa vào kết quả tìm ý trong hoạt động Viết ở Bài 26, viết đoạn văn theo yêu cầu của đề bài đã chọn.

Lưu ý:
– Các ý trong đoạn văn cần sắp xếp hợp lí.
– Diễn đạt rõ ý; nêu được tình cảm, cảm xúc của em với bài thơ qua những từ ngữ và câu văn giàu sức biểu cảm.

Ví dụ: Tôi đã thực sự xúc động khi đọc bài thơ “Ngưỡng cửa". Lời thơ giản dị nhưng thật sâu sắc. Nhà thơ Vũ Quần Phương đã giúp tôi hiểu ý nghĩa của tình cảm gia đình. Bước qua ngưỡng cửa là được về với nơi đầy ắp tình yêu thương của người thân. Hình ảnh ngưỡng cửa đã tượng trưng cho căn nhà gần gũi, thân thiết với mỗi người qua bao tháng năm. Ấm áp và bình yên biết mấy!

❓Thực hiện 1 trong 2 nhiệm vụ dưới đây:

1. Đọc đoạn văn của em cho người thân nghe. Chia sẻ cảm xúc của em khi viết đoạn văn đó.
2. Đọc lại một bài thơ em yêu thích và ghi vào phiếu đọc sách những điều em thấy thú vị.