📖 Bài 21: Thế giới trong trang sách - lớp 5

I. PHẦN ĐỌC

Thế giới trong trang sách 🔊

Trang sách mở ra thế giới diệu kì:
Trên bầu trời những vì sao lấp lánh
Mặt biển xanh, cánh buồm nâu trong nắng
Sau cơn mưa hiện bảy sắc cầu vồng.

Trang sách trả lời câu hỏi tuổi thơ
Vũ trụ bao la bao điều bí mật
Trái đất rộng có chân người chinh phục
Mặt trăng hiền giấu chú Cuội ở đâu?

Trang sách thắp lên ngọn lửa khát khao
Những ước mơ có dáng hình xứ sở
Những ước mơ tuổi thơ luôn rộng mở
Con đường dài tít tắp đợi mong ta.

Bài học nào trong trang sách thiết tha
Nhân nghĩa bao đời cha ông gìn giữ
Như dòng sông sẽ chảy về biển cả
Lớn khôn rồi vẫn nhớ tiếng mẹ ru.

***

(Huệ Triệu)

Từ ngữ:
– Xứ sở: quê hương, đất nước.
– Nhân nghĩa: lòng thương người và tôn trọng lẽ phải.

❓Câu hỏi đọc hiểu:

1. Thế giới diệu kì mà sách mang đến cho người đọc được thể hiện qua những hình ảnh nào?
2. Dựa vào khổ thơ thứ hai và những trải nghiệm đọc sách, nêu cách hiểu của em về câu thơ “Trang sách trả lời câu hỏi tuổi thơ”.
3. Khổ thơ thứ ba giúp em cảm nhận được gì về ý nghĩa của những trang sách đối với tuổi thơ?
4. Theo em, tác giả muốn nhắn gửi các bạn nhỏ điều gì qua khổ thơ cuối? Chọn câu trả lời dưới đây hoặc nêu ý kiến của em:
   A. Nhân nghĩa là lẽ sống đẹp của dân tộc mà mỗi con người cần hướng tới.
   B. Qua những trang sách, ta nhận ra lẽ sống nhân nghĩa người xưa truyền lại.
   C. Nhớ về cội nguồn, gìn giữ truyền thống tốt đẹp cha ông để lại là trách nhiệm của mỗi chúng ta.
5. Em thích khổ thơ nào trong bài? Vì sao?

II. LUYỆN TỪ VÀ CÂU

Dấu gạch ngang

1. Dấu gạch ngang trong các câu dưới đây được dùng để làm gì?

• a. Ngày Sách và Văn hoá đọc Việt Nam – sự kiện văn hoá quan trọng đối với người yêu thích sách – được tổ chức vào ngày 21 tháng 4 hằng năm.
• b. Ha-ri Pót-tơ – bộ truyện của nhà văn Giô-an Rô-linh – có sức hấp dẫn kì lạ với nhiều trẻ em trên thế giới.

Lựa chọn đáp án:
A. Đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân vật.
B. Đánh dấu các ý liệt kê.
C. Nối các từ ngữ trong một liên danh.
D. Đánh dấu bộ phận chú thích, giải thích.

❓Câu hỏi luyện tập:

1. Xác định công dụng của dấu gạch ngang trong các ví dụ trên và nêu tác dụng của việc sử dụng dấu gạch ngang trong văn bản.

III. PHẦN VIẾT

Tìm hiểu cách viết đoạn văn thể hiện tình cảm, cảm xúc về một câu chuyện

1. Đọc câu chuyện dưới đây và trao đổi với bạn:

Không nên phá tổ chim

Thấy trên cành cây có một tổ chim chích choè, ba con chim non mới nở, tôi liền trèo lên cây, bắt chim non xuống để chơi. Chị tôi thấy vậy, nhẹ nhàng bảo: “Chim non đang sống với mẹ, sao em nỡ bắt nó? Lát nữa chim mẹ về, không thấy con, sẽ buồn lắm đấy. Còn lũ chim non xa mẹ, chúng sẽ chết. Hãy đặt lại chim vào tổ. Sau này chim lớn, chim sẽ hát ca, bay lượn, ăn sâu bọ giúp ích cho người.”.

Nghe lời chị, tôi đem những chú chim non đặt lại vào tổ.

(Theo Quốc văn giáo khoa thư)

• a. Vì sao người chị khuyên em không nên phá tổ chim?
• b. Theo lời người chị, loài chim có ích gì đối với con người?
• c. Câu chuyện này giúp em nhận ra điều gì?

2. Đọc đoạn văn thể hiện cảm xúc về câu chuyện "Không nên phá tổ chim" và trả lời câu hỏi:

Không nên phá tổ chim là một câu chuyện giản dị nhưng lại mang đến cho tôi nhiều cảm xúc khó quên. Câu chuyện kể về một em nhỏ vì tò mò mà trèo lên cây, bắt ba con chim non xuống để chơi. Nhưng lời khuyên của chị gái đã làm cho em tỉnh ngộ. Chị đã nói về nỗi buồn của chim mẹ khi không tìm thấy con, số phận của những con chim non khi bị tách ra khỏi mẹ. Chị còn nói với em về lợi ích mà loài chim mang lại cho con người. Lời khuyên của chị thật nhẹ nhàng mà thấm thía. Nó giúp người em có một hành động đáng khen: đem những con chim non đặt lại tổ của chúng. Câu chuyện tuy ngắn nhưng thật xúc động bởi ý nghĩa nhân văn cao đẹp: Cuộc đời sẽ tốt đẹp hơn, hạnh phúc hơn nếu chúng ta biết yêu quý và trân trọng sự sống của muôn loài. Gấp trang sách lại, hình ảnh những chú chim non bé bỏng quấn quýt bên mẹ vẫn in đậm trong tâm trí tôi.
(Phan Nguyên)

• a. Người viết muốn nói điều gì qua đoạn văn trên?
• b. Tìm các câu văn trong đoạn tương ứng với phần Mở đầu, Triển khai, Kết thúc của đoạn văn và xác định nội dung tương ứng của mỗi phần.
• c. Tìm trong đoạn văn những từ ngữ hoặc câu văn thể hiện tình cảm, cảm xúc của người viết.

Ghi nhớ

• Đoạn văn thể hiện tình cảm, cảm xúc về một câu chuyện thường có 3 phần: Mở đầu (giới thiệu tên câu chuyện, tác giả và nêu ấn tượng chung), Triển khai (kể tóm tắt nội dung, nêu điều yêu thích và thể hiện tình cảm cảm xúc), Kết thúc (khẳng định giá trị, ý nghĩa hoặc nhấn mạnh tình cảm).

❓ Vận dụng:

• Tìm đọc câu chuyện kể về tấm gương học tập hoặc những đóng góp của một nhà khoa học.