📖 Bài 9: Trước cổng trời - lớp 5

I. PHẦN ĐỌC

Trước cổng trời 🔊

(Trích)

Giữa hai bên vách đá
Mở ra một khoảng trời
Có gió thoảng, mây trôi
Cổng trời trên mặt đất?

Nhìn ra xa ngút ngát
Bao sắc màu cỏ hoa
Con thác réo ngân nga
Đàn dê soi đáy suối.

Giữa ngút ngàn cây trái
Dọc vùng rừng nguyên sơ
Không biết thực hay mơ
Ráng chiều như hơi khói...

Những vạt nương màu mật
Lúa chín ngập lòng thung
Và tiếng nhạc ngựa rung
Suốt triền rừng hoang dã.

Người Tày từ khắp ngả
Đi gặt lúa, trồng rau
Những người Giáy, người Dao
Đi tìm măng, hái nấm.

Vạt áo chàm thấp thoáng
Nhuộm xanh cả nắng chiều
Và gió thổi, suối reo
Ấm giữa rừng sương giá.

(Nguyễn Đình Ảnh)

***

Từ ngữ:
– Nguyên sơ: còn nguyên vẻ tự nhiên như lúc ban đầu.
– Vạt nương: mảnh đất dài và hẹp trên đồi núi để trồng trọt.
– Triền: dải đất thoải thoải ở hai bên bờ sông hoặc hai bên sườn núi.

❓Câu hỏi đọc hiểu:

1. Dựa vào khổ thơ thứ nhất, hãy miêu tả khung cảnh “cổng trời” theo hình dung của em.
2. Từ cổng trời, cảnh vật hiện ra với những hình ảnh nào? Em thấy hình ảnh nào thú vị nhất? Vì sao?
3. Hình ảnh con người trong 2 khổ thơ cuối có những điểm chung nào?
4. Theo em, điều gì đã khiến cho cảnh rừng sương giá như ấm lên?
5. Nêu chủ đề của bài thơ.

II. LUYỆN TỪ VÀ CÂU

Từ đồng nghĩa

1. Đọc hai đoạn văn sau và trả lời câu hỏi:

• a. Đàn kiến tiếp tục công việc của chúng: khuân đất, nhặt lá khô, tha mồi. Kiến bé tí tẹo nhưng rất khoẻ và hăng say. Kiến vác, kiến lôi, kiến đẩy, kiến nhấc bổng lên được một vật nặng khổng lồ... (Theo Nguyễn Kiên)
• b. Một chú ve kéo đàn. Tiếng đàn ngân lên phá tan bầu không khí tĩnh lặng của buổi ban mai. Rồi chú thứ hai, thứ ba, thứ tư cùng hoà vào khúc tấu. Từ sáng sớm, khi mặt trời mới ló rạng, tiếng ve đã át tiếng chim. (Theo Hữu Vi)

2. Tìm trong mỗi nhóm từ dưới đây những từ có nghĩa giống nhau:

• a. chăm chỉ, cần cù, sắt đá, siêng năng, chịu khó
• b. non sông, đất nước, núi non, giang sơn, quốc gia
• c. yên bình, tĩnh lặng, thanh bình, bình tĩnh, yên tĩnh

3. Thành ngữ nào dưới đây chứa các từ đồng nghĩa? Đó là những từ nào?

a. Chân yếu tay mềm | b. Thức khuya dậy sớm | c. Đầu voi đuôi chuột | d. Một nắng hai sương | e. Ngăn sông cấm chợ | g. Thay hình đổi dạng

❓Câu hỏi luyện tập:

1. Những từ in đậm trong các đoạn văn ở bài tập 1 có nghĩa như thế nào với nhau?
2. Chọn từ thích hợp trong mỗi nhóm từ đồng nghĩa (khai mạc / bắt đầu, tốt tươi / tươi tắn, no nê / no đủ, đói khát / đói rách) để hoàn thiện đoạn văn tả cảnh thiên nhiên.

III. PHẦN VIẾT

Tìm hiểu cách viết bài văn tả phong cảnh

Đọc bài văn dưới đây và trả lời câu hỏi:

Đà Lạt

Đà Lạt là thành phố ngàn hoa, nổi tiếng với hồ trong xanh và thông mơ màng.

Nằm trên độ cao 1500 mét so với mặt nước biển, Đà Lạt có khí hậu mát mẻ quanh năm. Đây là nơi nghỉ mát lí tưởng của du khách chẳng những vì không khí mát lành mà còn bởi những cảnh đẹp đến nao lòng.

Thác Cam Ly như một dải lụa, trắng sáng như gương, tô điểm cho thành phố vẻ hùng vĩ và nên thơ. Suối Vàng có cột nước quanh năm suốt tháng đổ xuống ào ào. Suối Vàng chia nước cho các con suối nhỏ rì rào, chảy mãi vào những nẻo nào trong lòng các rừng thông cây mọc thẳng tắp, ngút ngàn.

Trong nắng ấm, bầu trời Đà Lạt không chút gợn mây, luôn thắm xanh một màu ngọc bích. Cái màu xanh của tầng không càng thêm lung linh huyền ảo khi phản chiếu xuống những mặt hồ trong suốt như pha lê.

Cảnh sắc thiên nhiên của Đà Lạt vốn đã đẹp, lại được con người ra công tô điểm. Những vườn rau xanh tươi và những vườn hoa muôn hồng nghìn tía như khoác cho thành phố xinh đẹp này một chiếc áo lụa rực rỡ. Hương hoa hoà với hương ngàn thông làm cho không khí Đà Lạt dễ chịu vô cùng.

Thật không ngoa khi ca ngợi Đà Lạt là chốn “bồng lai tiên cảnh”.

(Theo Ay Dun và Lê Tấn)

❓Câu hỏi luyện tập:

1. Bài văn trên tả phong cảnh ở đâu?
2. Tìm phần mở bài, thân bài và kết bài của bài văn. Nêu nội dung chính của mỗi phần.
3. Trong phần thân bài, tác giả miêu tả những cảnh vật gì của Đà Lạt? Những từ ngữ, hình ảnh nào giúp em hình dung được vẻ đẹp của các cảnh vật đó?