📖 Bài 16: Xin chào, Xa-ha-ra - lớp 5

I. PHẦN ĐỌC

Xin chào, Xa-ha-ra 🔊

Trao đổi với bạn những điều em biết về sa mạc (thời tiết, cảnh vật, con vật, cây cối,...). [1]

Sang phía nam dãy Át-lát, tôi như lạc vào phim khoa học viễn tưởng. Những rặng đá xám bỗng xỉn màu rồi ngả sang đen rám hoặc đỏ quạch. Bốn bề giống như sao Hoả. [1]

Nghỉ vài chặng, xe bắt đầu quành vào sa mạc. Chúng tôi xuống xe dưới cái nắng như rải lửa khiến tóc của mọi người trở nên giòn tan. Nhưng tôi đã quên mất nắng nóng. Tôi còn bận thì thầm: “Xin chào, Xa-ha-ra.”. [1]

Xa-ha-ra, sa mạc lớn nhất châu Phi đang ở ngay trước mắt tôi. Chân tôi đang giẫm lên nó. Cát của nó lộm cộm dưới đế giày. Cát sa mạc mịn như bột và mỏng manh như gió bụi, không to như cát Phan Thiết hay ẩm ướt như cát Sầm Sơn. Chúng tôi phấn khích nhảy nhót. Giấc mơ này là có thật. Chúng tôi đang ở đây, một trong những nơi hoang vu nhất địa cầu. [1]

Chúng tôi trèo lên yên lạc đà. Chúng đứng bổng dậy, cao lừng lững. Những người dắt lạc đà phải ghì để chúng không chạy. Chạy trên cát lún thì lạc đà là vô địch. [1]

Trời tối dần, lạ thay, trời rất mát, thậm chí rất lạnh. Gió thổi lồng lộng kéo bật tóc tôi ra khỏi khăn trùm đầu. Chúng tôi đi khá lâu mới đến khu lều dành cho khách du lịch, nhưng không ai muốn vào những túp lều du mục ấy. Mọi người nằm kềnh ra những tấm chiếu dạ trải trên cát để ngắm sao, tận hưởng đêm duy nhất giữa sa mạc mênh mông. [2]

Năm giờ sáng, trời hửng. Những cồn cát óng vàng vây quanh những căn lều vuông vắn. Bầu trời như nhú ánh bình minh rồi rải nắng non lóng lánh lên những hạt cát mịn. Đàn lạc đà lại đưa chúng tôi ra xe. Sa mạc hai triệu năm tuổi và những cồn cát lùi dần lại phía sau. Bỗng trên xe có người nói chưa biết quốc tịch của người bên cạnh. Mọi người cười phá lên. Phải rồi, việc mang quốc tịch gì đâu có quan trọng, khi mà ở giữa hoang mạc, ai cũng trở nên nhỏ bé như một hạt cát. [2]

***

(Theo Di Li) [2]

❓Câu hỏi đọc hiểu:

1. Tìm những chi tiết miêu tả sự khắc nghiệt của thiên nhiên: Trên con đường dẫn đến sa mạc Xa-ha-ra; Ở sa mạc Xa-ha-ra. [2]
2. Nhân vật “tôi” có cảm xúc gì khi được đến Xa-ha-ra? Cảm xúc đó được thể hiện ra sao? [2]
3. Những điều đặc biệt ở Xa-ha-ra được miêu tả thế nào (Thời tiết, Cát, Lạc đà, Bình minh)? [2]
4. Theo em, chi tiết đoàn khách du lịch muốn nằm ngoài trời để ngắm sao cho thấy cảm xúc gì của họ? [2]
5. Câu cuối bài đọc cho biết điều gì? Chọn câu trả lời dưới đây hoặc nêu ý kiến của em: [2]
   A. Thiên nhiên quá hùng vĩ, con người quá bé nhỏ.
   B. Ở một nơi kì vĩ như Xa-ha-ra, con người chỉ cần chú ý đến cảnh sắc thiên nhiên.
   C. Thiên nhiên giúp xoá nhòa khoảng cách giữa người với người.

II. LUYỆN TẬP

1. Tìm trong và ngoài bài đọc những từ ngữ chỉ đặc điểm của sa mạc và những từ ngữ có nghĩa trái ngược với chúng. [2]
Mẫu: hoang vu – sầm uất

2. Từ tối và từ lạnh trong câu sau được dùng với nghĩa gốc hay nghĩa chuyển? [3]
– Trời tối dần, lạ thay, trời rất mát, thậm chí rất lạnh.

3. Đặt câu chứa từ thổi mang mỗi nghĩa dưới đây: [3]

• a. Chúm miệng lại và làm cho luồng hơi bật mạnh từ trong miệng ra.
• b. (Không khí) chuyển động thành luồng và gây ra tác động nhất định.

❓Câu hỏi luyện tập:

1. Thực hiện các bài tập về từ trái nghĩa và từ đa nghĩa ở trên. [2, 3]

III. PHẦN VIẾT

Đánh giá, chỉnh sửa bài văn tả phong cảnh

Nội dung thực hiện: [3]

1. Nghe thầy cô giáo nhận xét chung về bài làm.
2. Đọc lại bài văn của em và lời nhận xét của thầy cô (kiểm tra bố cục 3 phần, trình tự miêu tả, từ ngữ gợi tả, biện pháp so sánh, nhân hoá và cảm xúc).
3. Viết lại một số câu hoặc đoạn văn trong bài làm cho hay hơn (sử dụng từ ngữ giàu hình ảnh hoặc đan xen suy nghĩ, cảm xúc).

❓

• Yêu cầu: Hoàn thiện bài văn tả phong cảnh vào vở sau khi đã chỉnh sửa chỉn chu. [3]

IV. NÓI VÀ NGHE

Cảnh đẹp thiên nhiên

Gợi ý thực hiện: [4]

• Chuẩn bị: Tìm hiểu các thắng cảnh nổi tiếng (Cao nguyên đá Đồng Văn, vịnh Hạ Long, động Phong Nha – Kẻ Bàng, đảo Ngọc – Phú Quốc,...), ghi chép thông tin quan trọng.
• Trình bày: Mở đầu (giới thiệu tên, địa điểm), Triển khai (thông tin đặc sắc), Kết thúc (khẳng định giá trị, sức hấp dẫn và mời gọi bạn bè tham quan).
• Trao đổi: Tiếp thu góp ý và chia sẻ cảm nghĩ về các cảnh đẹp thiên nhiên.

❓

• Yêu cầu: Giới thiệu một cảnh đẹp thiên nhiên của đất nước ta. [4]