📖 Bài 39: Sinh sản vô tính ở sinh vật - lớp 7

Sau khi đã tìm hiểu về cách sinh vật lớn lên ở các bài trước, chúng ta sẽ khám phá cách chúng tạo ra những thế hệ kế tiếp mà không cần đến sự kết hợp giữa "bố" và "mẹ" ở một số loài,.

1. Khái niệm về sinh sản và sinh sản vô tính

• Sinh sản: Là một trong những đặc trưng cơ bản của cơ thể sống, giúp duy trì nòi giống qua các thế hệ,. Có hai hình thức chính là sinh sản vô tính và sinh sản hữu tính,.
• Sinh sản vô tính: Là hình thức sinh sản không có sự kết hợp của giao tử đực và giao tử cái,. Cơ thể con được hình thành từ một phần của cơ thể mẹ, do đó chúng có đặc điểm di truyền giống hệt mẹ,,.

2. Các hình thức sinh sản vô tính ở thực vật

Ở thực vật, hình thức phổ biến nhất là sinh sản sinh dưỡng. Đây là quá trình mà cơ thể mới được hình thành từ các cơ quan sinh dưỡng như rễ, thân, lá,,.

• Ví dụ: Sinh sản từ rễ (khoai lang), sinh sản từ lá (cây sống đời/lá bỏng), hay sinh sản từ thân bò (dâu tây),.

3. Các hình thức sinh sản vô tính ở động vật

Động vật có các hình thức sinh sản vô tính rất độc đáo:

• Nảy chồi: Một "chồi" mọc ra từ cơ thể mẹ, lớn dần rồi tách ra thành cá thể mới hoặc vẫn dính liền để tạo thành tập đoàn. Ví dụ: thủy tức, san hô,,.
• Phân mảnh: Cơ thể mẹ tách ra thành các mảnh nhỏ, mỗi mảnh sau đó phát triển thành một cơ thể mới hoàn chỉnh. Ví dụ: giun dẹp, sao biển,,.
• Trinh sản (Trinh sinh): Hiện tượng tế bào trứng không thụ tinh nhưng vẫn phát triển thành cơ thể mới. Ví dụ: ong, kiến, rệp cây,,. Ở loài ong, trứng không thụ tinh sẽ phát triển thành ong đực,.

4. Vai trò và ứng dụng thực tiễn

Sinh sản vô tính giúp duy trì các đặc tính tốt của sinh vật, nhân nhanh giống cây trồng quý hiếm và khôi phục các giống đang có nguy cơ tuyệt chủng,.

Con người đã vận dụng các cơ chế này vào sản xuất thông qua các kỹ thuật:

• Giâm cành: Cắt một đoạn thân/cành có đủ mắt, chồi cắm xuống đất ẩm để tạo cây mới (sắn, mía, các loại hoa),.
• Chiết cành: Làm cho cành ra rễ ngay trên cây rồi mới cắt đem trồng (cam, chanh, hồng xiêm),.
• Ghép cây: Gắn một bộ phận (mắt, chồi, cành) của cây này vào cây khác cùng họ để chúng tiếp tục phát triển (mít, bưởi, xoài),.
• Nuôi cấy tế bào và mô thực vật: Đây là phương pháp hiệu quả nhất, giúp tạo ra số lượng lớn cây con đồng đều, sạch bệnh trong thời gian ngắn từ các phần như củ, lá, bao phấn,,.

Ghi nhớ quan trọng (Em đã học):

• Sinh sản vô tính tạo ra con giống hệt mẹ mà không cần thụ tinh,.
• Thực vật sinh sản vô tính chủ yếu qua rễ, thân, lá,.
• Động vật có các hình thức: nảy chồi, phân mảnh và trinh sản,.
• Ứng dụng sinh sản vô tính mang lại hiệu quả kinh tế cao và giúp bảo tồn các nguồn gen quý,.

Các em có muốn thực hiện một Quiz (Bài kiểm tra nhanh) để củng cố kiến thức về các hình thức sinh sản vô tính này không? Thầy sẽ chuẩn bị phiếu bài tập cho các em nhé.