📖 Bài 34: Vận dụng hiện tượng cảm ứng ở sinh vật vào thực tiễn - lớp 7

Vận dụng hiện tượng cảm ứng ở sinh vật vào thực tiễn tập trung vào việc áp dụng những hiểu biết về phản ứng của sinh vật trước các kích thích từ môi trường để nâng cao hiệu quả trong trồng trọt, chăn nuôi và đời sống,.

1. Ứng dụng trong trồng trọt

Con người dựa vào các tính hướng của thực vật (hướng sáng, hướng nước, hướng tiếp xúc...) để tạo điều kiện cho cây sinh trưởng tốt nhất:

• Làm giàn và trụ bám: Dựa trên tính hướng tiếp xúc, người ta làm giàn cho các loại cây thân leo như mướp, bầu, bí, thiên lí hoặc làm trụ cho cây hồ tiêu giúp cây có điểm tựa để leo lên, phát triển nhanh và cho năng suất cao.
• Bảo vệ mùa màng: Lợi dụng tập tính của các loài động vật gây hại để xua đuổi hoặc tiêu diệt chúng. Ví dụ: dùng bù nhìn để đuổi chim hại cây trồng hoặc dùng đèn bẫy để thu hút và tiêu diệt các loại côn trùng gây hại như bướm, bọ xít, châu chấu.
• Chế độ chăm sóc: Điều chỉnh độ chiếu sáng, tưới nước và bón phân phù hợp với từng loại cây dựa trên nhu cầu cảm ứng khác nhau của chúng.

2. Ứng dụng trong chăn nuôi

Dựa trên những hiểu biết về tập tính học được ở động vật, con người tiến hành huấn luyện vật nuôi để hình thành những thói quen tốt:

• Xây dựng thói quen sinh hoạt: Huấn luyện vật nuôi ăn, ngủ đúng giờ; đi vệ sinh đúng nơi quy định.
• Điều khiển bằng tín hiệu: Sử dụng các âm thanh (tiếng kẻng, tiếng gõ mõ, huýt sáo) hoặc ánh sáng làm hiệu lệnh. Ví dụ: gõ mõ để trâu bò về chuồng đúng giờ, vỗ tay gọi cá đến ăn,.
• Hỗ trợ quản lý: Huấn luyện chó nghiệp vụ hoặc chó chăn cừu để giúp con người quản lý và bảo vệ đàn gia súc,.

3. Ứng dụng trong học tập và đời sống

Các thói quen ở người thực chất là những tập tính học được, được hình thành do sự lặp đi lặp lại nhiều lần trong quá trình sống:

• Hình thành thói quen tốt: Tích cực ôn tập bài cũ thường xuyên để ghi nhớ lâu; rèn luyện các thói quen như tập thể dục buổi sáng, đọc sách, chấp hành luật giao thông và đi ngủ đúng giờ.
• Loại bỏ thói quen xấu: Cần kiên trì lặp lại các hoạt động tích cực để thay thế dần các thói quen có hại như thức khuya, ngủ dậy muộn,.
• Sử dụng thực vật hỗ trợ: Trồng các loại thực vật như cây nắp ấm trong nhà để tận dụng tập tính bắt mồi của chúng giúp tiêu diệt sâu bọ, ruồi, muỗi và thanh lọc không khí.

4. Cách bón phân dựa vào tính hướng hóa?

Việc bón phân dựa vào tính hướng hóa của rễ cây là một ứng dụng quan trọng để thúc đẩy cây sinh trưởng và phát triển hiệu quả.

Dưới đây là cách vận dụng tính hướng hóa trong việc bón phân:

• Dựa trên tính hướng hóa dương của rễ: Rễ cây có phản ứng hướng tới nguồn chất dinh dưỡng (như phân đạm, lân, kali) trong đất. Khi nhận thấy có chất dinh dưỡng, các tế bào rễ sẽ sinh trưởng và kéo dài về phía đó để hấp thụ.
• Kỹ thuật bón phân để dẫn dụ bộ rễ:
  • Thay vì bón trực tiếp vào sát gốc cây, người ta thường bón phân vào các rãnh hoặc hố đào xung quanh tán cây.
  • Việc bón xa gốc hoặc bón sâu xuống dưới sẽ kích thích rễ cây thực hiện tính hướng hóa dương, giúp bộ rễ phát triển rộng hơn và đâm sâu hơn vào lòng đất để tìm kiếm nguồn thức ăn.
• Lợi ích của phương pháp này:
  • Giúp bộ rễ lan rộng, tăng diện tích tiếp xúc với đất, từ đó cây hút được nhiều nước và muối khoáng hơn để phục vụ quang hợp.
  • Giúp cây bám chắc vào đất, tăng khả năng chống chịu trước các tác động của thời tiết như gió bão.
• Lưu ý khi thực hiện: Cần kết hợp bón phân với việc tưới đủ nước và đảm bảo đất tơi xốp, vì nước là dung môi hòa tan phân bón, giúp rễ cây dễ dàng nhận biết và "hướng" tới nguồn dinh dưỡng một cách hiệu quả nhất.

Việc hiểu rõ tính hướng hóa giúp người nông dân chủ động điều khiển hướng phát triển của bộ rễ, đảm bảo cây trồng có được "nền móng" vững chắc và nguồn dinh dưỡng đầy đủ để đạt năng suất cao.

Ghi nhớ quan trọng (Em đã học):

• Hiện tượng cảm ứng được ứng dụng rộng rãi để tạo điều kiện tối ưu cho cây trồng và vật nuôi sinh trưởng, phát triển tốt.
• Việc hiểu rõ cơ chế cảm ứng giúp nâng cao hiệu quả học tập và xây dựng các thói quen lành mạnh cho bản thân.