📖 Bài 32: Thực hành: Chứng minh thân vận chuyển nước và lá thoát hơi nước - lớp 7

Đây là bài học thực tế giúp chúng ta "mục thị sở thị" những gì đã học về hệ thống mạch dẫn và sự thoát hơi nước ở thực vật.

Dưới đây là hướng dẫn chi tiết để chúng ta tiến hành buổi thực hành này thật hiệu quả:

1. Mục tiêu và Chuẩn bị

• Mục tiêu: Tự tay làm thí nghiệm để chứng minh được nước di chuyển trong thân cây và lá cây thực sự có thoát hơi nước ra môi trường.
• Chuẩn bị dụng cụ: Cốc thủy tinh, dao mổ, kính lúp, túi nylon trong suốt.
• Mẫu vật & Hóa chất: Cây cần tây (hoặc cành hoa màu trắng), 2 chậu cây nhỏ (nhiều lá), nước pha màu (mực đỏ hoặc xanh).

2. Thí nghiệm 1: Chứng minh thân vận chuyển nước

Thí nghiệm này giúp các em nhìn thấy con đường đi của nước bên trong thân cây.

• Cách làm:
  1. Cắm cành cần tây vào cốc nước pha màu và để ở chỗ thoáng.
  2. Sau khoảng 30 - 60 phút, quan sát sự thay đổi màu sắc ở cuống lá và lá.
  3. Dùng dao cắt ngang phần cuống lá và dùng kính lúp để quan sát các điểm màu.
• Hiện tượng và Giải thích: Các em sẽ thấy lá và các đường gân ở cuống lá bị nhuộm màu của nước mực. Điều này chứng tỏ mạch gỗ trong thân đã vận chuyển nước màu từ cốc lên trên các bộ phận của cây.

3. Thí nghiệm 2: Chứng minh lá thoát hơi nước

Thí nghiệm này sẽ chứng minh lá là nơi nước "thoát xác" để bay vào không khí.

• Cách làm:
  1. Dùng 2 chậu cây A và B. Ngắt toàn bộ lá ở chậu A, chậu B giữ nguyên lá.
  2. Trùm túi nylon trong suốt kín phần thân/lá của cả hai chậu rồi buộc chặt miệng túi. Đặt cả hai ra ngoài sáng.
  3. Sau khoảng 15 - 30 phút, quan sát mặt trong của túi nylon.
• Hiện tượng và Giải thích: Ở túi trùm chậu B (cây có lá), các em sẽ thấy xuất hiện nhiều hơi nước tụ lại thành giọt trên thành túi, trong khi chậu A (không lá) thì không có hoặc rất ít. Kết quả này khẳng định lá cây là cơ quan chính thực hiện quá trình thoát hơi nước.

4. Câu hỏi thảo luận sau thực hành

Câu hỏi 1: Tại sao trong thí nghiệm 1 chúng ta phải sử dụng nước pha màu?

• Giải thích: Vì nước bình thường không có màu, rất khó để quan sát bằng mắt thường khi nó di chuyển bên trong các mạch dẫn. Việc pha màu giúp chúng ta dễ dàng theo dõi "dấu vết" của dòng nước đi qua mạch gỗ đến tận các tế bào lá.

Câu hỏi 2: Tại sao phải dùng túi nylon trong suốt và buộc kín trong thí nghiệm 2?

• Giải thích: Túi trong suốt giúp chúng ta dễ dàng quan sát hiện tượng đọng nước bên trong. Việc buộc kín để đảm bảo lượng hơi nước thu được hoàn toàn là do lá cây thoát ra, không bị thất thoát ra ngoài môi trường, giúp kết quả thí nghiệm chính xác hơn.

Ghi nhớ quan trọng (Em đã học):

• Nước được vận chuyển từ rễ lên lá nhờ mạch gỗ.
• Lá cây thoát hơi nước qua khí khổng, tạo lực kéo cho dòng mạch gỗ và giúp làm mát cây.