📖 Bài 2: Nguyên tử - lớp 7

Bài 2 trong chương trình Khoa học tự nhiên 7 có tiêu đề là "Nguyên tử", thuộc Chương I: Nguyên tử - Sơ lược về bảng tuần hoàn các nguyên nhân tố hoá học. Dưới đây là tổng quan chi tiết về nội dung bài học này:

1. Mục tiêu bài học

Sau khi học xong bài này, học sinh cần đạt được các mục tiêu sau:

• Trình bày được mô hình nguyên tử của Rutherford – Bohr (mô hình sắp xếp electron trong các lớp vỏ nguyên tử).
• Nêu được khối lượng của một nguyên tử theo đơn vị quốc tế amu (đơn vị khối lượng nguyên tử).

2. Nội dung chính của bài học

Quan niệm ban đầu về nguyên tử Từ hàng ngàn năm trước, các nhà triết học và khoa học như Đê-mô-crit và sau này là Đan-tơn đã cho rằng nguyên tử là hạt cực kì nhỏ bé và không thể phân chia được để tạo nên sự đa dạng của vạn vật.

Mô hình nguyên tử của Rutherford – Bohr

• Mô hình Rutherford (1911): Nguyên tử có cấu tạo rỗng, gồm hạt nhân mang điện tích dương ở tâm và các electron mang điện tích âm chuyển động xung quanh hạt nhân như các hành tinh quay quanh Mặt Trời.
• Mô hình Bohr (1913): Các electron chuyển động xung quanh hạt nhân theo từng lớp khác nhau. Lớp electron trong cùng chứa tối đa 2 electron và bị hạt nhân hút mạnh nhất; các lớp ngoài chứa tối đa 8 electron hoặc nhiều hơn và bị hạt nhân hút yếu hơn.

Cấu tạo của nguyên tử Nguyên tử có kích thước vô cùng nhỏ và được cấu tạo từ ba loại hạt cơ bản:

• Hạt nhân nguyên tử: Nằm ở tâm, gồm các hạt proton (p) mang điện tích dương và neutron (n) không mang điện. Số đơn vị điện tích hạt nhân (Z) bằng tổng số hạt proton.
• Vỏ nguyên tử: Gồm các hạt electron (e) mang điện tích âm, mỗi electron mang một đơn vị điện tích âm (quy ước là -1). Các electron sắp xếp thành từng lớp từ trong ra ngoài cho đến hết.
• Tính trung hoà về điện: Trong một nguyên tử, tổng số hạt proton bằng tổng số hạt electron.

Khối lượng nguyên tử

• Do nguyên tử có khối lượng rất nhỏ, các nhà khoa học sử dụng đơn vị khối lượng nguyên tử, viết tắt là amu.
• 1 amu được quy ước bằng $1/12$ khối lượng nguyên tử carbon.
• Vì khối lượng của electron rất bé so với proton và neutron, nên khối lượng nguyên tử thường được coi bằng khối lượng của hạt nhân.

3. Các điểm quan trọng cần ghi nhớ (Em đã học)

• Nguyên tử là hạt vô cùng nhỏ, trung hoà về điện.
• Hạt nhân gồm proton (+) và neutron (không mang điện); vỏ gồm các electron (-) sắp xếp thành từng lớp.
• Khối lượng nguyên tử tập trung ở hạt nhân và được tính bằng đơn vị amu.