📖 Bài 24: Thực hành: Chứng minh quang hợp ở cây xanh - lớp 7

💡 Bài 24: Thực hành: Chứng minh quang hợp ở cây xanh

1. Mục tiêu và Chuẩn bị

Mục tiêu: Tiến hành thành công các thí nghiệm để chứng minh lá cây có tạo ra tinh bột và giải phóng khí oxygen trong quá trình quang hợp.
Dụng cụ chính: Đèn cồn, ống nghiệm, cốc thủy tinh, đĩa Petri, panh, băng giấy đen, dung dịch iodine (thuốc thử tinh bột).
Mẫu vật: Chậu cây khoai lang (hoặc cây khác tương đương), cành rong đuôi chó.
Lưu ý an toàn: Cần đặc biệt cẩn thận khi làm việc với các dụng cụ thủy tinh và lửa (đèn cồn).

2. Thí nghiệm 1: Chứng minh tinh bột được tạo thành trong quang hợp

Thí nghiệm này giúp ta thấy rõ vai trò của ánh sáng đối với việc tạo ra chất dinh dưỡng cho cây.

Các bước tiến hành:
1. Để cây trong bóng tối 2 ngày để "tiêu hết" tinh bột cũ trong lá.
2. Dùng giấy đen bịt kín một phần lá, sau đó đem cây ra nắng hoặc chiếu đèn mạnh trong 4 - 6 giờ.
3. Ngắt lá, bỏ giấy đen và đun sôi lá trong cồn $90^\circ$ để tẩy sạch sắc tố (diệp lục) của lá.
4. Rửa sạch lá bằng nước ấm rồi nhúng vào dung dịch iodine.
Hiện tượng và Giải thích: Phần lá không bị bịt kín sẽ chuyển sang màu xanh tím khi gặp iodine, chứng tỏ nơi đó đã quang hợp và tạo ra tinh bột. Phần bị bịt giấy đen không có ánh sáng nên không thể quang hợp tạo tinh bột, do đó không đổi màu tím.

3. Thí nghiệm 2: Chứng minh quang hợp giải phóng khí oxygen

Các bước tiến hành:
1. Lấy hai cành rong đuôi chó cho vào hai ống nghiệm đầy nước, úp ngược vào hai cốc nước A và B sao cho không có bọt khí lọt vào.
2. Cốc A để trong bóng tối (hoặc bọc giấy đen), cốc B để ngoài nắng.
3. Sau 6 giờ, lấy cành rong ra và đưa que diêm (còn tàn đỏ) vào miệng ống nghiệm.
Hiện tượng và Giải thích: Ở ống nghiệm cốc B (có ánh sáng), que diêm sẽ bùng cháy trở lại. Điều này chứng tỏ bọt khí mà cành rong thải ra chính là oxygen, một loại khí duy trì sự cháy được tạo ra trong quá trình quang hợp.

4. Giải đáp các câu hỏi thực hành

Câu hỏi 1: Tại sao phải dùng băng giấy đen bịt kín một phần lá ở cả hai mặt?

Trả lời: Để ngăn cản hoàn toàn ánh sáng chiếu vào phần lá đó, tạo ra một đối chứng so sánh trực tiếp với phần lá nhận được ánh sáng ngay trên cùng một chiếc lá.

Câu hỏi 2: Việc đun lá trong cồn $90^\circ$ có tác dụng gì?

Trả lời: Cồn giúp hòa tan và tẩy sạch chất diệp lục (màu xanh) của lá cây. Khi lá mất màu xanh lục ban đầu, chúng ta mới có thể quan sát rõ ràng sự thay đổi màu sắc khi tinh bột phản ứng với dung dịch iodine.

Câu hỏi 3: Tại sao khi nuôi cá cảnh trong bể kính, người ta thường thả thêm vài cành rong hoặc cây thủy sinh?

Trả lời: Đây là ứng dụng thực tế của quang hợp. Trong điều kiện có ánh sáng, các cây thủy sinh sẽ quang hợp và giải phóng khí oxygen vào nước, giúp cá có đủ dưỡng khí để hô hấp và sống khỏe mạnh hơn.

Câu hỏi 4: Lục lạp có vai trò gì trong quá trình quang hợp?

Trả lời: lục lạp đóng vai trò là bào quan chuyên trách và quan trọng nhất trong quá trình quang hợp ở thực vật. Cụ thể, vai trò của lục lạp được thể hiện qua các điểm chính sau:
Nơi chứa diệp lục: Lục lạp chứa các hạt diệp lục, đây là sắc tố chính giúp lá cây có màu xanh đặc trưng.
Hấp thụ và chuyển hóa năng lượng: Nhờ có diệp lục, lục lạp có khả năng hấp thụ năng lượng ánh sáng mặt trời và chuyển hóa nó thành hóa năng (năng lượng hóa học),.
Nơi tổng hợp chất hữu cơ: Lục lạp chính là "nhà máy" mà tại đó các chất hữu cơ (như glucose và tinh bột) được tổng hợp từ nước và khí carbon dioxide dưới tác động của năng lượng ánh sáng,.

Tóm lại, lục lạp là địa điểm diễn ra toàn bộ quá trình trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng của quang hợp, giúp cây tự tổng hợp nguồn dinh dưỡng để duy trì sự sống,.

Ghi nhớ quan trọng (Em đã học):