📖 Bài 21: Anh hùng Lao động Trần Đại Nghĩa - lớp 5

I. PHẦN ĐỌC

Anh hùng lao động Trần Đại Nghĩa 🔊

Anh hùng Lao động Trần Đại Nghĩa (1913 – 1997) tên khai sinh là Phạm Quang Lễ, quê ở tỉnh Vĩnh Long. Sau khi tốt nghiệp trung học ở Sài Gòn, năm 1935, ông sang Pháp học đại học. Ông đã theo học và đỗ kĩ sư cầu đường, kĩ sư điện và cử nhân toán học. Ngoài ra, ông còn tự học hỏi, nghiên cứu về kĩ thuật chế tạo vũ khí.

Năm 1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh sang Pháp thương lượng với chính phủ Pháp. Nghe theo tiếng gọi của Bác Hồ, Phạm Quang Lễ đã từ bỏ cuộc sống đầy đủ ở nước ngoài, trở về nước tham gia kháng chiến cứu quốc. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đặt tên mới cho ông là Trần Đại Nghĩa và giao cho ông làm Cục trưởng Cục Quân giới.

Trong những năm tháng kháng chiến gian khổ, Giáo sư Trần Đại Nghĩa đã cùng các đồng nghiệp nghiên cứu, chế tạo ra nhiều loại vũ khí có sức công phá lớn như súng BAZOOKA, súng không giật (SKZ),... góp phần quan trọng vào chiến thắng của quân và dân ta.

Không chỉ thành công trong việc chế tạo vũ khí, Giáo sư Trần Đại Nghĩa còn có nhiều đóng góp to lớn trong việc xây dựng nền khoa học kĩ thuật trẻ tuổi của nước nhà. Ông từng giữ nhiều chức vụ quan trọng như Chủ tịch Hội Liên hiệp Khoa học và Kĩ thuật Việt Nam, Viện trưởng Viện Khoa học Việt Nam,...

Nhà nước đã đánh giá cao những cống hiến của Giáo sư Trần Đại Nghĩa. Năm 1948, ông được phong hàm Thiếu tướng. Năm 1952, ông được tuyên dương là Anh hùng Lao động. Ông còn được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Hồ Chí Minh và nhiều huân chương cao quý khác.

***

(Theo Tiếng Việt 4, tập hai, NXB Giáo dục Việt Nam, 2005)

Khởi động: Chia sẻ những điều em biết về Anh hùng Lao động Trần Đại Nghĩa (hoặc một nhà khoa học có nhiều đóng góp cho đất nước).

Từ ngữ:
– Anh hùng Lao động: danh hiệu Nhà nước phong tặng cho đơn vị hoặc cá nhân có thành tích đặc biệt trong lao động.
– Sự nghiệp: công việc lớn, có ích lợi chung cho xã hội.
– Huân chương: vật làm bằng kim loại có cuống để đeo trước ngực, dùng làm dấu hiệu đặc biệt do Nhà nước đặt ra để tặng thưởng những người có công lao, thành tích xuất sắc.

❓Câu hỏi đọc hiểu:

1. Dựa vào đoạn mở đầu của bài đọc, em hãy giới thiệu về Anh hùng Lao động Trần Đại Nghĩa:
   (Tên khai sinh | Quê quán | Các ngành học)
2. Việc ông Phạm Quang Lễ quyết định về nước vào năm 1946 nói lên điều gì?
3. Giáo sư Trần Đại Nghĩa đã có những đóng góp gì cho đất nước?
4. Nhà nước đã đánh giá công lao của Giáo sư Trần Đại Nghĩa như thế nào?
5. Nêu chủ đề của bài đọc.

II. LUYỆN TỪ VÀ CÂU

Luyện tập về câu ghép

1. Tìm câu ghép trong mỗi đoạn văn dưới đây:

• a. Bắc Giang để lại cho tôi ấn tượng về cảnh sắc miền trung đồi đầy thú vị. Những ngọn đồi thoải thoải, ngọn nọ gối lên ngọn kia. Con đường mòn son đỏ quanh co, ẩn hiện trên triển đồi. Những cây khế rừng lúc liu chùm quả chát chát chua chua, những cây mâm xôi chi chít quả đỏ chót, ngọt lịm.
  (Theo Trần Hoài Dương)
• b. Trên đảo, mỗi ngày trẻ em đều nô nức tới trường. Vùng đảo thiêng liêng nơi đầu sóng ngọn gió có bao nhiêu điều đặc biệt thì các em cũng có bấy nhiêu trải nghiệm thú vị. Sau những giờ học ở trường, các em cùng thầy giáo đi bơi, đi câu cá,... Hễ trò gặp bài toán nào khó thì chúng lập tức chạy ngay qua nhà thầy. Chúng thường được thầy giảng giải cho rất kĩ lưỡng. Mỗi trường học trên đảo chỉ có hai thầy giáo và các thầy kiêm quản từ lớp Một đến lớp Năm.
  (Bùi Tiểu Quyên)

2. Xếp các câu ghép tìm được ở bài tập 1 vào nhóm thích hợp:

• Các vế câu ghép được nối trực tiếp với nhau
• Các vế câu ghép được nối với nhau bằng kết từ
• Các vế câu ghép được nối với nhau bằng cặp từ hô ứng

3. Đặt 1 – 2 câu ghép nêu ý kiến của em về việc giữ gìn lớp học sạch, đẹp. Xác định các vế trong câu ghép em vừa đặt.

❓Đọc các câu hỏi trên và trả lời:

1. Câu 1:
2. Câu 2:
3. Câu 3:

III. PHẦN VIẾT

Viết đoạn văn nêu ý kiến tán thành một sự việc, hiện tượng (Bài viết số 2)

1. Viết:

Lưu ý:

• Nêu rõ ý kiến tán thành.
• Trình bày được lí do vì sao tán thành.
• Chọn được dẫn chứng để tăng sức thuyết phục cho lí do mình đưa ra.

2. Tự nhận xét bài làm của em theo yêu cầu dưới đây:

• Đoạn văn có sử dụng được từ ngữ thể hiện rõ ý kiến tán thành không?
• Lí do tán thành có sức thuyết phục không?
• Dẫn chứng có phù hợp với lí do không?

3. Viết lại những câu văn mà em muốn chỉnh sửa cho hay hơn.

4. Đổi bài cho bạn để học tập cách viết.

Vận dụng: Tìm đọc bài ca dao hoặc bài thơ về quê hương, đất nước (ca ngợi những người có công xây dựng, bảo vệ đất nước hoặc bày tỏ tình yêu, niềm tự hào với vẻ đẹp của quê hương).

❓

• Đề bài: Chọn 1 trong 2 đề dưới đây:
  • Đề 1: Viết đoạn văn nêu ý kiến tán thành hoạt động ủng hộ, giúp đỡ các bạn học sinh vùng thiên tai.
  • Đề 2: Viết đoạn văn nêu ý kiến tán thành phong trào trồng và bảo vệ cây xanh.