📖 Bài 14 - Nhà nước Văn Lang và Âu Lạc - lớp 6

1. Nhà nước đầu tiên của người Việt cổ: Văn Lang

• Sự ra đời: Vào khoảng thế kỉ VII TCN, nhờ sự phát triển của công cụ bằng đồng và sắt, cùng nhu cầu trị thuỷ và chống ngoại xâm, thủ lĩnh bộ lạc Văn Lang đã thống nhất các bộ lạc khác, lập ra nước Văn Lang.
• Tổ chức bộ máy: Đứng đầu nhà nước là Hùng Vương, truyền ngôi theo chế độ cha truyền con nối. Giúp việc cho vua có Lạc hầu, Lạc tướng. Nước chia làm 15 bộ, dưới bộ là các chiềng, chạ (do Bồ chính cai quản).
• Kinh đô: Đóng tại Phong Châu (thuộc tỉnh Phú Thọ ngày nay).

[Lễ hội đền Hùng - Phú Thọ]

2. Sự ra đời nước Âu Lạc

• Hoàn cảnh: Cuối thế kỉ III TCN, nhà Tần đem quân đánh xuống phía nam. Dưới sự lãnh đạo của Thục Phán, người Lạc Việt và Âu Việt đã đoàn kết đánh bại quân Tần.
• Thành lập: Năm 208 TCN, Thục Phán lên ngôi vua, xưng là An Dương Vương, lập ra nước Âu Lạc.
• Sự phát triển: Tổ chức nhà nước không thay đổi nhiều so với thời Văn Lang, nhưng quyền lực của vua lớn hơn. Âu Lạc có quân đội mạnh, vũ khí tốt (sử dụng nỏ bắn được nhiều mũi tên cùng lúc) và xây dựng được thành Cổ Loa kiên cố,. Kinh đô được dời xuống vùng đồng bằng ở Cổ Loa (Đông Anh, Hà Nội ngày nay).

[Hình 2. Sơ đồ tổ chức Nhà nước Văn Lang (trang 61) . Giúp học sinh nắm bắt nhanh hệ thống từ Trung ương xuống địa phương.]

3. Đời sống vật chất và tinh thần của cư dân Văn Lang, Âu Lạc

• Đời sống vật chất:
  • Nông nghiệp là chủ đạo, cư dân đã biết dùng cày, trồng lúa nước, hoa màu và dâu nuôi tằm.
  • Nghề thủ công vô cùng phát triển, tiêu biểu nhất là nghệ thuật đúc đồng (trống đồng Ngọc Lũ, thạp đồng Đào Thịnh) và rèn sắt.
  • Người Việt cổ chủ yếu ở nhà sàn, thức ăn chính là gạo nếp, gạo tẻ, mắm cá; trang phục nam đóng khố, nữ mặc váy.
• Đời sống tinh thần:
  • Cư dân có tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên và thờ các vị thần tự nhiên (thần Sông, thần Núi, thần Mặt Trời).
  • Họ duy trì nhiều phong tục tập quán đặc sắc truyền lại đến ngày nay như: xăm mình, nhuộm răng đen, ăn trầu, làm bánh chưng, bánh giầy. Các lễ hội gắn với nền nông nghiệp trồng lúa nước được tổ chức thường xuyên.

[Hình 6. Hoa văn trên trống đồng Ngọc Lũ (trang 63). Phản ánh sinh động đời sống vật chất và tinh thần (chèo thuyền, giã gạo) của cư dân Việt cổ]

🎯 PHẦN LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

(Thêm phần này vào cuối bài viết để học sinh tự củng cố kiến thức hoặc giáo viên giao bài tập)

I. Câu hỏi Luyện tập

1. Dựa vào kiến thức đã học, em hãy lập bảng tóm tắt so sánh hai nhà nước Văn Lang và Âu Lạc theo các tiêu chí: Thời gian thành lập, Kinh đô, Tổ chức bộ máy nhà nước, Điểm nổi bật về quân sự.
2. Hãy liệt kê một số thành tựu tiêu biểu về vật chất và tinh thần của cư dân thời Văn Lang - Âu Lạc mà em ấn tượng nhất. Viết một đoạn văn ngắn (khoảng 3-5 dòng) giới thiệu về thành tựu đó.

II. Câu hỏi Vận dụng

1. Hàng năm, người dân Việt Nam tổ chức Lễ hội Đền Hùng vào ngày 10 tháng 3 âm lịch,. Theo em, truyền thống này mang ý nghĩa gì và nhắc nhở thế hệ trẻ chúng ta điều gì về cội nguồn dân tộc?