📖 Bài 13: Giao lưu văn hoá ở Đông Nam Á từ đầu Công nguyên đến thế kỉ X - lớp 6

1. Tín ngưỡng và tôn giáo

• Tín ngưỡng bản địa: Từ xa xưa, cư dân Đông Nam Á đã có đời sống tâm linh phong phú với các tín ngưỡng dân gian như: tín ngưỡng phồn thực, tục cầu mưa, thờ cúng tổ tiên.
• Tôn giáo du nhập: Đông Nam Á đã tiếp thu mạnh mẽ các tôn giáo lớn là Ấn Độ giáo và Phật giáo (từ Ấn Độ và Trung Quốc). Điểm đặc sắc là các tôn giáo này khi du nhập không lấn át mà hoà quyện khéo léo với tín ngưỡng bản địa (tiêu biểu như tín ngưỡng thờ Thần - Vua ở Chăm-pa, Chân Lạp...).

[Hình 1. Nghi lễ trong tết Té nước Song-kran (ở Thái Lan)  Hình ảnh này minh hoạ rất tốt cho tín ngưỡng phồn thực, cầu mong mưa thuận gió hoà, vạn vật sinh sôi]

2. Chữ viết và văn học

• Chữ viết: Trên cơ sở hệ thống chữ viết cổ của người Ấn Độ (như chữ Phạn, chữ Pa-li), nhiều cư dân Đông Nam Á đã sáng tạo ra chữ viết riêng của dân tộc mình như: chữ Khơ-me cổ (Campuchia), chữ Môn cổ (Myanmar), chữ Mã Lai cổ. Riêng người Việt thì tiếp thu và sử dụng hệ thống chữ Hán của người Trung Quốc.
• Văn học: Bên cạnh việc duy trì kho tàng văn học dân gian (ca dao, tục ngữ, hò vè...), các quốc gia Đông Nam Á đã tiếp thu dòng văn học Ấn Độ, đặc biệt là hai bộ sử thi nổi tiếng Ma-ha-bha-ra-ta và Ra-ma-y-a-na. Họ đã dựa vào đó để sáng tạo ra các tác phẩm thi ca mang bản sắc riêng như Riêm Kê (Cam-pu-chia), Ra-ma-kien (Thái Lan), hay Phạ Lắc - Phạ Lam (Lào)....

[Hình 3. Bức phù điêu của người Khơ-me cổ (trang 57) để minh hoạ cho những trích đoạn sử thi Ấn Độ được khắc hoạ lại]

3. Kiến trúc và điêu khắc

• Kiến trúc: Nghệ thuật kiến trúc khu vực mang đậm dấu ấn của Ấn Độ giáo và Phật giáo. Nổi bật nhất là kiểu kiến trúc "đền - núi" vô cùng đồ sộ và tinh xảo. Tiêu biểu có thể kể đến đền Bô-rô-bu-đua, La-ra Giong-grang (In-đô-nê-xi-a), hay khu di tích Mỹ Sơn (Việt Nam).
• Điêu khắc: Nghệ thuật điêu khắc cũng chịu ảnh hưởng rõ rệt từ Ấn Độ. Các loại hình điêu khắc chủ yếu là những bức phù điêu, bức chạm nổi và tượng thần, Phật được khắc hoạ sinh động trên các công trình đền tháp.